Towards an Architectural Bildung: A Model Glossary and an Operational Curation
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: SEZİN SARICA
Danışman: Ayşen Savaş Sargın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez, mimarlığın kültürel, politik ve maddi boyutları kapsayan bir bilgi üretim biçimi olduğu öncülüne dayanmaktadır. Ancak bu anlayışa temel oluşturan birçok kavram, modern ve postmodern tartışmalarda göz ardı edilmiş ya da yanlış yorumlanmıştır. Bu durumu ele almak, ihmal edilmiş kuramsal izlekleri ve mimari bilgi üretimindeki farklı yaklaşımları çerçeveleyen bir terminoloji geliştirmeyi gerektirir. Bu bağlamda tez, on dokuzuncu yüzyılda "varlık"tan "oluş"a gerçekleşen dönüşüm içinde tanımlanmış, "oluşum", "kültür" ve "eğitim" anlamlarını içeren Alman kökenli Bildung kavramını hem kuramsal hem de operatif bir çerçeve olarak ele alınmaktadır. Bildung, on dokuzuncu yüzyıl sanat ve estetiğinde kurucu bir rol oynamasına rağmen mimarlık söyleminde büyük ölçüde göz ardı edilmiştir. Entelektüel yaklaşımlar, kavramı öznel, tarihsel, doğal ve pedagojik olarak ele almıştır; ancak mimari olarak tanımlandığında, kavramın eleştirel biçimde yeniden değerlendirilmesine olanak tanıyabilir. Bu bağlamda tez, iki temel tartışma ortaya koyar. İlk tartışma, son iki yüzyılın mimarlık kuramındaki izleklerin, tarihsel kökleri on dokuzuncu yüzyıl öncül düşüncesine dayanan 'öz-düşünümsel çift terimler' üzerinden inşa edildiği ve Bildung'un mimari bağlamda tanımlanmasını mümkün kılan bir kuramsal çerçeve sunduğudur. Bu tartışma, "sanat-form ve öz-form", "skenografik ve teknolojik" ve de "şekil ve form" gibi çift kavramlar etrafında bir model sözlük oluşturur. İkinci tartışma ise, Bildung'un çoğul yorumlarının mimarlık için operatif bir mantık sunduğudur. Bu bağlamda üç kategori yorumlanır: taklitsel Bildung , oluşumsal Bildung, ve öz-düşünümsel Bildung. Sonuç olarak, tarihsel kuramsal çerçeveleri yeni ilişkiler üretmek için etkin düşünsel alanlar olarak değerlendiren bu tez, mimari yapma kuramına katkıda bulunur ve genişletilebilir bir operasyonlar dizisi önerir. Anahtar Kelimeler: Bildung, mimari bilgi, mimari yapım, taklit, oluşum, öz-düşünüm