Rippability assessment based on direct ripping, specific energy concept and numerical modelling
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Maden Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2002
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: HAKAN BAŞARIR
Danışman: CELAL KARPUZ
Özet:oz DİREKT RİPERLEME, ÖZGÜL ENERJİ KAVRAMI VE SAYISAL MODELLEME'YE DAYALI RİPERLENEBİLİRLİK TAHMİN YÖNTEMİ Başarır, Hakan Doktora, Maden Mühendisliği Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Celal Karpuz Eylül 2002, 174 Sayfa Bu tezde, direkt riperleme çalışmalarına, indirekt riperlenebilirlik sınıflama yöntemlerine ve özgül enerji kavramına dayanan yeni bir riperlenebilirlik tahmin yönteminin geliştirilmesi tanımlanmaktadır. Öncelikle riperlenebilirlik tahmin yöntemleri gözden geçirilmiş ve tartışılmıştır. Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ) ve Sivas Kangal Linyit İşletmelerinde (SKL) detaylı arazi çalışmaları ve ayrıca ODTÜ Maden Mühendisliği Bölümü Kaya Mekaniği Laboratuvarında laboratuvar araştırmaları gerçekleştirilmiştir. ISRM (Uluslararası Kaya Mekaniği Derneği) tarafından önerilen yöntemlere uygun olarak kaya kütle tanımlamaları yapılmış, sismik P-Dalga hızlan ölçülmüş ve kaya malzemesi özellikleri belirlenmiştir. Madenlerdeki riper üretimini bulabilmek, riper mekanizmasını tanımlamak, riper derinliğini ve dolayısıyla riper açısını belirleyebilmek için arazide direkt riperleme çalışmaları yapılmıştır. Direkt riperleme çalışmalarında Caterpillar D8 ve Komatsu D 155 A tipi dozerler kullanılmıştır. Çalışma yapılan sahalardan alman blok numuneler üzerinde özgül enerjilerinibulmak için direkt kesme deneyleri yapılmıştır. Aynı kaya özelliklerinde farklı dozer tipleri için üretimi tahmin etmek ve riperleme mekanizmasını gözlemlemek amacıyla, ayrık elemanlar kodu olan 3DEC programı kullanılmıştır. Sayısal modelden ve arazide Caterpillar D8 dozerden elde edilen üretimler arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Geliştirilen puanlamalı yöntemde kaya özellikleri ayrı ayrı puanlamış ve toplam puana gore kayaların riperlenebilirlik sınıflan belirtilmiş, uygun dozer tipi ve üretimi önerilmiştir. Ayrıca, özgül enerji, batma derinliği ve bazı kaya kütle ve malzeme özellikleri arasında ilişkiler kurulmuştur. Sonuç olarak batma derinliğine, farklı kayaç özelliklerine ve kayaların özgül enerjilerine dayanan üç yeni riperlenebilirlik tahmin yöntemi geliştirilmiştir. Önerilen yöntemler varolan riperlenebilirlik tahmin yöntemlerinden pek çok açıdan farklıdırlar, dozer tipini ve üretimini önermesi gibi. Anahtar Kelimeler: Riperlenebilirlik tahmini,direkt riperleme, kaya özellikleri, özgül enerji, sayısal modelleme. vı