Determinants of regional innovation in Turkish NUTS 3 regions from the spatial dependence perspective

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: SILA CEREN VARIŞ

Danışman: Özgül Burcu Özdemir Sari

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bölgelerde var olan bilginin farklı şekillerde birleştirilmesi, yeni bilginin üretilmesi, özümsenmesi ve yeniliğe çevrilmesi bölgesel ekonomik performansın temel itici güçlerinden olup bölgenin ulusal ve uluslararası ekonomilerle bağlantısını sağlamaktadır. Yeniliğin mekanla olan ilişkisi, ekonomi, bölge bilimi ve planlama gibi pek çok disiplinin çalışma konusu olmuştur. Yenilik, bu çalışma kapsamındaki yazına başvurulduğunda, bölgedeki bilgi tabanının göstergesi olarak kabul edilen yenilik çıktıları olarak tanımlanmaktadır. Araştırmanın amacı, Türkiye'deki 81 ilde yenilik çıktılarını etkileyen önemli değişkenleri ortaya çıkarmaktır. Bu nitelikler insan unsuru, kurumlar ve mekanlar bağlamında üç ana eksende incelenmiştir. Türk Patent ve Marka kurumu başta olmak üzere kamu kurumlarından elde edilen ikincil veriler, istatistiksel ve mekansal analizlerde kullanılmıştır. 2019 yılı için Türkiye'deki 81 ilde patent ve faydalı model tescillerini etkileyen belirleyicilerin analizi SPSS ve ArcGIS Pro yazılımları aracılığıyla yapılmıştır. Türkiye'deki illerde yenilik çıktılarını olumlu etkileyen bileşenlerin, yenilikçi sektör ve Ar-Ge istihdamı, Ar-Ge harcamaları, OSB'ler, Ar-Ge merkezleri, ekonomik gelişmişlik düzeyi, nüfus yoğunluğu ve yeni açılan yenilikçi girişimler olduğu sonucuna varılmıştır. Bölgesel yeniliği olumlu etkileyen bileşenlerle oluşturulan yerel modeller, Türkiye illeri özelinde coğrafi konumun yenilik çıktıları üzerinde farklılaşan etkisi olduğunu göstermektedir. Bu araştırma Türkiye'de bölgesel yenilik politikalarının, yenilik çıktılarının üretim ve mekanla olan doğrudan ilişkisi kabulü ile, bölgelerdeki üretim biçimleri, sektörlerin teknoloji ve Ar-Ge yoğunlukları esas alınarak, hem küresel hem de yerel modeller aracılığı ile yere ait dinamiklerin çözümlenmesi sonucu geliştirilmesini önermektedir. Bu tez Türkiye'de bölgesel yenilik ve kalkınma alanında yapılan tartışmalara katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.