Effect of temperature on the occurrence of three most abundant small pelagic fish species in the southern Black Sea
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Deniz Bilimleri Enstitüsü, Deniz Biyolojisi ve Balıkçılık Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: BATIKAN BİLİR
Danışman: Ali Cemal Gücü
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yıldan yıla değişen soğuk rüzgarların gücü ve yönünden kaynaklı sudaki sıcaklık değişiminin yarı kapalı sistemlerde yıllık göç döngüleri olan olan küçük pelajiklerin dağılımı üzerinde etkili olduğu bilinmektedir. Fakat, Karadeniz'in güneyinde kışlayan küçük pelajik türlerin bu duruma nasıl uyum sağladıkları henüz tam olarak aydınlatılamamıştır. Bu çalışmanın amacı güney Karadeniz'de dominant olan 3 tür küçük pelajik balığın alandaki kışlama dağılımlarının soğuma hızı ve yönü farklı olan 2 ayrı yılda nasıl değiştiğinin rasyonel bakış açısıyla saptanmasıdır. Bu amaçla, Güney Karadeniz'in, 28 ve 42 derece doğu boylamları arasında kalan bölge münhasır ekonomik alan sınırına kadar incelenmiştir. TUBITAK'ın finanse ettiği, 1007 projeleri kapsamındaki Ulusal Balıkçılık Veri Toplama Programı için Karadeniz'de Hamsi Stoklarının Akustik Yöntem ile Belirlenmesi ve Sürekli İzleme Modelinin Oluşturulması adlı projenin 2011 ve 2016 yıllarında toplanan verileri kullanılmıştır. Bu seferler kapsamında; CTD, trol ve akustik verileri eş zamanlı olarak toplandı. Daha sonra CTD verisi termoklin hattının saptanmasına yönelik olarak iki ayrı yıl için analiz edilerek akustik viii verisine işlendi. Bu işlem sonucunda soğuk su sever bir tür olan çaça ile sıcak su sever hamsiyi ayırmadan önce istavrit sürülerinin şekli belirlenerek, bu sürülerin yapısı (yüksekliği, genişliği, enerji dağılımı vs.) analiz edilip sayısallaştırıldı. Bu işlem için, troll verisi ile istavrit olarak doğrulanan sürüler kullanıldı. Veri setinin geri kalanındaki sürüler bu parametrelerin aralıklarına göre saptandı. Daha sonra istavrit sürüleri veri setinden çıkartılarak dikey olarak iki ayrı tabakaya ayırılmış akustik verisi hamsi ve çaça için ayrı ayrı analiz edildi. Analizlerden çıkan sonuçlara göre, üç küçük pelajik türün de kuzey rüzgarlarından kaynaklı soğumaya bağlı olarak kışlama alanına yerleştikleri saptandı. Ayrıntılı olarak, sıcak sever olan hamsi ve istavritin yetişkinleri çoğunlukla kıyıda gözlenirken, daha soğuk sulara toleransı olan aynı türlerin genç bireyleri ve çaçanın açık denizde daha yoğun olduğu görüldü. Kıyı zonu özelinde ise, soğuma paterni ile ilişkili olarak, 2011 yılında hamsinin doğuda, istavritin ise Orta Karadeniz'in batısı ve Doğu Karadeniz'de yayıldığı gözlemlendi. Bu da istavritin, 2011 yılındaki koşullarda soğuk suya toleransının hamsiden fazla olduğunu göstermektedir. 2016'da ise kuzey-güney yönlü soğumanın sonucu olarak hamsinin çoğunlukla batıda olmasıyla birlikte bundan yaklaşık 10 kat daha az olacak şekilde, muhtemelen kuzeyden gelerek, doğuya da kışlamak için yerleştiği gözlemlenmiştir. Hamsinin durumuna benzer olarak istavritin de 2016 yılında batıda yoğunlaştığı görüldü. Çaçanın ise kış aylarında daha çok açık denizleri tercih ettiği, kıyılarda da az olan yoğunluğun soğuk bölgelerde arttığı gözlemlenmiştir.