Social psychological predictors of violence against women in honor cultures
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: SUZAN CEYLAN
Danışman: Nuray Sakallı Uğurlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kadına yönelik şiddete dair en önemli tartışmalardan biri, bu şiddetin bireylerin gözünde nasıl onandığıdır. Bu bakımdan, bu tezin ana amacı bir namus kültürü olan Türkiye'de, namus-temelli neden (NTN), namusa verilen önem (NÖ: kadınlık-namusu, erkeklik-namusu, aile-namusu, sosyal bütünlük), dini yönelim (DY: içsel, dışsal, sorgulayıcı, tutucu) ve cinsiyetin erkek-saldırgan davranışının kabul edilirliği (SDK) ve kadın-kurban davranışının kabul edilirliği (KDK) üzerindeki yordayıcı rolünü korelasyona dayalı ve deneysel yöntemlerle incelemektir. Bunun yanı sıra, tezin ikinci amacı, katılımcıların namusa verdikleri önemin derecesini ölçmeye yarayan bir ölçüm aracı geliştirmektir. İlgili yazın ışığında, (1) namus-temelli koşulda katılımcıların saldırgana yönelik daha olumlu tutumlar (yani şiddeti daha makul bulma) ve kurbana yönelik daha olumsuz tutumlar (yani kurbanı suçlu bulma) sergileyeceği, (2) namusa verilen önemin, dini yönelim ve iki bağımlı değişken (SDK ve KDK) arasında aracı rol oynayacağı, (3) bu dolaylı etkinin özellikle namus koşulundaki katılımcılar için, ayrıca SDK'de erkekler, KDK'de ise kadınlar için daha güçlü olacağı beklenmiştir. Bu hipotezler, namus-temelli ya da finans-temelli bir çatışma üzerine şiddet gösteren bir kocaya ve bu şiddetin kurbanı olan kadına yönelik tutumları değerlendiren bir soru formu, ayrıca birinci çalışmada oluşturulan Namusa verilen Önem Ölçeği ve Müslüman Dini Yönelim Ölçeği dolduran 818 üniversite öğrencisi (581 kadın, 237 erkek, Ort.yaş = 21.30) ile test edilmiştir. Sonuçlar (1) namus koşulundaki katılımcıların, finans koşulundakilere kıyasla daha yüksek SDK ve daha düşük KDK'ye sahip olduklarını, (2) NÖ'nün DY ve KDK arasında tam aracı değişken olduğunu, (3) bu aracı modelde cinsiyetin düzenleyici rolü olduğunu, yani bu ilişkinin erkeklerde kadınlara kıyasla daha güçlü olduğunu göstermiştir. Çalışmanın bulguları ilgili yazına dayandırılarak, ayrıca sınırlılıkları, gelecek araştırmalara dair öneriler ve mevcut yazına olan katkılarıyla beraber tartışılmıştır.