Derelerin günyüzüne çıkarılması önündeki zorluklar: Ankara örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: EKİN ERSÖZLÜ
Danışman: Ender Peker
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dünyada, derelerin gün yüzüne çıkarılması iklim değişikliği karşısında dirençliliği artırmak amacıyla öne çıkan bir kentsel planlama stratejisi olarak öne çıkmaktadır. Ankara, Türkiye'de ise süregelen kentleşme ve su yönetimi uygulamaları, doğal akarsuların yer altına gömülmesine yol açmakta, bu da iklim değişikliğiyle birlikte artan sel olayları, kirlilik ve ekolojik bozulma gibi çeşitli problemlere neden olmaktadır. Konunun aciliyetine rağmen, Ankara'da derelerin yer altına alınmasının doğurduğu sorunlara yönelik alınan önlemler sınırlı kalmaktadır. Bu çalışma, Ankara'da derelerin gün yüzüne çıkarılmasının önündeki engelleri ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Araştırmada ağırlıklı olarak nitel araştırma yöntemleri kullanılarak, içerik ve tematik analizleri entegre eden birleşik bir analiz çerçevesi benimsenmiştir. Araştırmada, öncelikle, küresel düzlemde derelerin gün yüzüne çıkarılmasındaki (i) itici güçler, (ii) zorluklar ve (iii) uygulamadaki eylemler derlenmiştir. Ardından, kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları ve akademisyenlerle yapılan yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmelerle, Ankara'daki zorlukların literatürdeki bulgularla nasıl örtüştüğü veya farklılaştığı ortaya konmuştur. Sonuçlar, Ankara'da derelerin gün yüzüne çıkarılmasının önündeki engellerini sınıflandırarak, proje yönetimindeki eksiklikler, finansal kısıtlamalar, kurumsal sınırlılıklar gibi zorlukların yanı sıra, jeolojik riskler, yetki alanı karmaşası ve toplumsal direnç gibi yerele özgü faktörleri de ortaya çıkarmaktadır. Çalışma, çok disiplinli planlamanın, etkili yönetişimin ve Ankara'nın özgün ekosistemine göre uyarlanmış sürdürülebilir tasarım yaklaşımlarının önemini vurgulamaktadır. Ayrıca, derelerin gün yüzüne çıkarılmasında uygulanabilir eylem önerileri sunarak, iklim değişikliğiyle mücadele ve iklim değişikliğinin etkilerine uyum stratejilerinin geliştirilmesine katkıda bulunmaktadır.