Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyolojik Bilimler Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1988
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: Meral Kence
Danışman: AYKUT KENCE
Özet:ÖZET KARASİNEKLERDE (Muşça domestica L.) MALATHION DİRENCİNİN EKOLOJİK genetiği KENCE, Meral Doktora Tezi» Biyoloji Tez Yöneticisi :Doç. Dr. Aykut KENCE Aralık 1988, 108 sayfa Bu çalışmada karasineklerde malathion direncinin genetiği..» ve dirençli populasyonlara duyarlılık genleri taşıyan bireylerin salınmasının etkileri araştırılmıştır. Mutant işaretleyici soylar kullanarak direnç gen lerinin kromozomlar üzerindeki yerlerini saptamak mümkün olmaktadır. Bu çalışmada S.» 3.» ve 5. kromozomları işaretleyici çekinik genler taşıyan duyarlı bir soy kullanıldı ve sonuçlar 2. ve 5. kromozomlar üzerinde direnç genlerinin bulunduğunu gösterdi. ikinci kromozom üzerindeki gen ya da genlerin güçlü bir etkiye sahip olduğu görünmektedir. Diğer kromozomlarda ise direnç genlerinin varlığını gösteren bir kanıta rastlanmamıştır. ikinci kromozomun aynı zamanda eşey belirleyici olduğu ve direnç düzeyinin eşeye bağlı oluşu ilginç bulgular arasındadır. Karasinek erkeklerinde krossing-over olayı olmadığından erkek eşey belirleyici faktör ile bağlantı gösteren direnç genleri dişi bireylere geçememektedir. VIBu nedenle bu çalışmada kullanılan R soyunda dişiler malathiona karşı erkeklerden daha hassaslardır. Aynı zamanda malathion direnci için seçilim uygulanması sırasında erkek eşey belirleyici faktörün üçüncü kromozom dan ikinci kromozoma atladığı gözlenmiştir. Duyarlılık» bazı populasyon biyologları tarafından yenilenemeyen bir doğal kaynak olarak düşünülmektedir ve bu doğal kaynak. duyarlılık genlerinin böcek öldürücü kimyasalların uygulanması sonucu Populasyonlardan elenmesi ile kaybolmaktadır. Bu çalışmada sürekli olarak insektisit baskısı altındaki karasinek populasyonlarına duyarlılık genleri taşıyan bireylerin salınmasının direnç düzeylerine etkisi araştırıldı. Salınan erkeklerin» dirençli Populasyondaki erkeklere oranı her üç deney setindeki farklı PoPulasyonlarda 1:9» 5:5» ve 9:1 olarak sürdürüldü ve farklı deney setlerinde iki tip erkek salındı. Bunlardan WHO/IN erkekleri duyarlılık genleri bakımından homozigot» A14--WH0 erkekleri ise ikinci kromozom ve duyarlılık genleri bakımından heterozigot idiler. Tüm deney poPulasyonlar ında sürekli olarak direnç için seçilim yapılmasına rağmen direnç düzeylerinin düştüğü gözlenmiştir. Salınan erkeklerin oranı arttıkça ölüm oranı da artmaktadır. A1^-WH0 erkeklerinin direncin evrimini durdurmada WHO/IN erkeklerinden daha etkili olduğu gözlenmiştir. VIIDirençli R soyu ile, A14-WH0 ve WHO/IN soyları biyotik parametreler bakımından da karşılaştırıldılar. WHO/IN soyu diğerlerine göre düşük yaşarlılık düzeyi ve yumurta verimliliği gösterdi. Çiftleşme başarısı bakımından her üç soyun erkekleri arasında anlamlı fark bulunmazken, ömür uzunluğunun R ve A14--WH0 erkeklerinde WHO/IN soyunun erkeklerine göre daha uzun olduğu gözlendi. Anahtar sözcükler :Evr im, insekt isi tier, insektisit direnci, duyarlılık, genetik eşey ayırma sistemi, otozomal erkek eşey belirleyici faktör. VIII