Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1996
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: Sevil Işıl Ören
Danışman: VACİT İMAMOĞLU
Özet:öz GELENEKSEL URFA EVLERİ: ESKİ KENT MERKEZİNİN BİR KISMININ İNCELENMESİ Ören, Sevil Işıl Yüksek Lisans, Mimarlık Böiümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Vacit İmamoğlu Mayıs 1996, 224 sayfa Urfa, zengin kültürel ve tarihi mirasıyla Türkiye'nin önemli kentlerinden biridir. Kentin tarihi yerleşimi yıkımlara rağmen hala ayaktadır. Ancak sanayi ve ekonomik gelişmeler, sosyal hayattaki değişimler ve hızlı nüfus artışı sonucu kentin tarihi dokusu ticaret merkezi içinde sıkışıp kalmış ve yeni kentsel işlevlerin tehdidine maruz kalmıştır, özellikle tarihi dokunun önemli bir parçası olan geleneksel evler bu gelişmelerden nasibini almış, kentin yeni kurulan bölgelerinde apartman yaşamını tercih eden asıl sahipleri tarafından kaderlerine terk edilmiştir. Sonuç olarak evler ya yıkılmış ve yeni binalarla yer değiştirmiş, ya da çoğu kırsal kökenli dar gelirli aileler tarafından kullanılmaya başlanmış, yeni sakinlerinin mimari kaygıdan uzak değişim ve bölünmelerine uğramıştır. Bu çalışmanın ilgi odağı geleneksel Urfa evidir. Evlerin mimari özelliklerini anlatmadan önce Urfa kenti ve tarihi kentsel özelliklerinin üzerinde durularak genel bir çerçeve çizilmiştir. Fiziksel ve sosyo-kültürel etkenler yapının ana belirleyicileri olarak ele alınmıştır. Evlerin mimari özellikleri, kullanıcı nitelikleri ve sosyal bir birim olan aile ile mimari bir birim olan konut arasındaki karşılıklı ilişki göz önüne alınarak anlatılmıştır. Evleri ve fiziksel çevreyi daha iyi anlayabilmek için Urfa'daki aile yapısı ve sosyal hayatı hakkında da bilgi verilmiştir. Tarihi birmahalleden on evi kapsayan bir inceleme yapılarak bu evlerin mimari özellikleri geçmişteki ve şimdiki durumları göz önüne alınarak anlatılmıştır. Bu çalışma, geleneksel Urfa evlerinin iklim ve malzeme durumuna ve sosyo-kültürel yapıya ne kadar duyarlı olduğunu, ancak yetersiz teknik donanımları, hijyenik şartları ve düşük konfor seviyesiyle değişen yaşam koşullarına uyum sağlayamadığını ortaya koyuyor. Bu çalışmanın amaçlarından biri geleneksel evlerden alınan derslerin yeni çevrelerin ve konut projelerinin tasarımında kullanılmasıdır. Çalışmanın bir diğer amacı ise halkın, özellikle de sorumlu kuruluşların ilgisini konuya çekmek ve kültürel mirasımızı tamamen yok olmadan korumaya yönelik gerekli önlemleri almalarını sağlamaktır. Anahtar Kelimeler: Urfa Kenti, Geleneksel Evler, Geleneksel Yaşam, Aile - Konut Karşılıklı İlişkileri, Haremlik - Selamlık vı