A preliminary prioritization framework of seismic safety for historical structures in Türkiye
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: CANER TEMİZ
Danışman: AYŞEGÜL ASKAN GÜNDOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tarihi yapılar, ülkelerin kültürel kimliğinin temelini oluşturdukları için büyük önem taşımaktadır. Bu yapılar arasından sismik olarak aktif bölgelerde bulunanlar, yapıldıkları tarihten itibaren birçok depreme maruz kalmıştır. Bu sismik etkiler nedeniyle tarihi yapılar sürekli olarak ciddi hasar ve çökme riski altındadır. Tarihi yapılar, daha gelişmiş bilimsel yapım yöntemlerinin ve sismik dayanım yönetmeliklerinin geliştirilmesinden önce, çoğunlukla yığma yapılar olarak inşa edilmişlerdir. Ancak, yığma yapılar, sürdürülebilirlik, dayanıklılık, güvenlik, görünüm ve geniş uygulama alanları açısından hala önemini korumaktadır. Türkiye'de büyük deprem tehlikesi altında bulunan binlerce tarihi yapı bulunmaktadır. Bu nedenle, tarihi yapıların sismik güvenliğin hızlı ve etkin bir şekilde değerlendirilmesi için pratik bir yaklaşım gereklidir. Bu çalışmada seçilen yaklaşım, çok kriterli karar analizi yöntemleridir. Bu çalışmada, tarihi yapıların zarar görebilirlik değerlendirmesi için kapsamlı modelleme ve analiz yaklaşımlarının uygulanmasını gerektirmeyen ön bir sismik güvenlik önceliklendirme çerçevesi önerilmiştir. Bu en basit çerçeve kullanılarak yapıların önceliklendirilmesi ile erken önlem alınması ve ileride yapılacak detaylı çalışmalar için daha seçici olunması amaçlanmaktadır. Burada sunulan çerçeve, tarihi yığma yapıların sismik güvenliğinin jeolojik, sismolojik, yapısal ve sosyal parametreleri dikkate alarak değerlendirmektedir. Bu tezde, Türkiye'de toplam 250 farklı tarihi yapı seçilmiştir ve sismik güvenlik açısından değerlendirilmiştir. Ülkedeki tarihi yapıların sismik güvenliğine ilişkin kapsamlı bir çalışma sağlayan veri setinde Türkiye'nin hemen hemen tüm şehirleri yer almaktadır. Bu veri setinde kilise, cami, han, kule gibi çeşitli yığma yapılar yer almaktadır. Bir vaka çalışması olarak, ileri sürülen çerçeve seçilen bu yapılara uygulanmıştır.