Switching overvoltages on the new interconnection between Turkey and Bulgaria


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2001

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: OSMAN BÜLENT TÖR

Danışman: ALİ NEZİH GÜVEN

Özet:

oz TÜRKİYE VE BULGARİSTAN ARASINDA YAPILAN YENİ ENTERKONNEKTE HATTA OLUŞAN ANAHTARLAMA AŞIRI GERİLİMLERİ Tör, Osman Bülent Yüksek Lisans, Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Nezih GÜVEN Eylül 2001, 182 sayfa Bu çalışmada, Bulgaristan ve Türkiye 400 kV elektrik sistemlerini birbirine bağlayacak MARITSA 3 - HAMİTABAT enerji nakil hatunda oluşabilecek anahtarlama aşın gerilimleri incelenmiştir. Yapılan simülasyon çalışmalarında ATP (Alternative Transient Program) bilgisayar programı kullanılmıştır. Hattın her iki ucunda da meydana gelebilecek anahtarlama aşın gerilimleri, üç-faz enerjileme ve arıza üzerine üç-faz tekrar kapama (tek-faz-toprak arızası ve faz-faz arızası) dururdan için istatiksel olarak elde edilmiştir. Sistem parametrelerinin anahtarlama aşın gerilimlerine etkileri çeşitli senaryolarda yapılan bilgisayar simülasyonları ile incelenmiştir. Özellikle arıza üzerine üç-faz tekrar kapama analizlerinde elde edilen anahtarlama aşın gerilimleri oldukça yüksektir. Üç-faz tekrar kapama analizlerinde meydana gelen aşın gerilimleri düşürmek amacıyla analizlerde hattın her ikiterminalinde "kapama dirençli kesici" ve "ZnO parafudur" kullanılmış ve bunların anahtarlama aşın gerilimler üzerindeki etkileri incelenmiştir. Elde edilen değerler IEC Standartlarının belirlediği izolasyon sınır değerlerinin oldukça altına düşmüştür. Bu çalışmada ayrıca, tek-faz arıza üzerine tek-faz tekrar kapama analizleri yapılmıştır. Arkın sönümlenmesi için gerekli minimum zaman deneysel bir formül ile belirlenmiştir. Hattın yüklenme ve transpoze edilme durumlarının ark akımı ve tekrar tetikleme gerilimi üzerindeki etkileri incelenmiştir. Sekonder ark akım değerini düşürmek için iki method uygulanmıştır. Bu methodlar: "hattın şönt reaktör ile kompanzasyonu (nötr reaktör ile)" ve "hat uçlarındaki kesicilerde nötr kapasitör uygulaması" dır. Bu çalışmada ayrıca detaylı ark modeli kullanılarak sekonder arkın dinamik davranışları incelenmiştir. ATP programının "MODELS" özelliği ve zamana bağlı değişken direnç kullanılarak bir sekonder ark modeli oluşturulmuş ve bu model ile simülasyon çalışmaları yapılmıştır. Yapılan simülasyonlarda arkın uzunluğuna bağlı olarak değişen ark zaman parametresi seçiminin arkın sönümlenme zamanını oldukça etkilediği gözlenmiştir. Anahtar kelimeler: Anahtarlama Aşın Gerilimleri, Arıza Üzerine Tekrar Enerjileme, ATP, Sekonder Ark Akımı, Tetikleme Gerilimi, Sönümlenme Zamanı. vı