Assessment of the hydrological alterations and environmental flows in sakarya watershed, Turkey

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: CANSU ÖZCAN

Danışman: EMRE ALP

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, ELOHA yöntemi seçilerek Sakarya havzası için holistik bir çevresel akış değerlendirmesi yapılmıştır. Havza içerisinde seçilmiş olan hedef akım gözlem istasyonları (AGİ) noktalarında, günlük doğal akım verisi kullanılarak en önemli çevresel akış bileşenleri hesaplanmıştır. Ayrıca, havza içerisindeki insan baskıları dolayısıyla meydana gelen hidrolojik müdahaleler de değerlendirilmiştir. Birleşik Devletler Jeolojik Araştırma Kurumu (USGS) yaklaşımı ile akım doğallaştırması yapılmıştır. Akım Süreklilik Eğrisi (FDC) üzerindeki 18 doğal akım değeri (Q0.1-Q99.9) üç yöntemin kombinasyonu kullanılarak hesaplanmıştır. Q1-Q85 değerleri SPSS yazılımı ile "Çoklu Doğrusal Regresyon Modelleri" koşularak; Q1'den küçük değerler Drenaj Alanı Oranı (DAR) yöntemi uygulanarak; ve Q85'ten büyük değerler ise artarda akım değerleri arasında regresyon yapılarak hesaplanmıştır. QPPQ yöntemi ile, hesaplanan 18 akım değeri arasında interpolasyon yapılmış, günlük doğal akımlar elde edilmiştir. Model performansı Akım Süreklilik Eğrisi (FDC) akım değerleri ile R2, NSE ve PBIAS parametreleri hesaplanarak değerlendirilmiştir. Uygulanan doğallaştırma yönteminin (bölgesel regresyon modellemesi ve QPPQ yöntemi) tahmin performansı ise, NSE parametresi ile değerlendirilmiştir. NSE değerleri, Akım Gözlem İstasyonu (AGİ) karakteristikleri arasındaki fark ile tahmin performansının ters orantılı olmasından dolayı seçilen kaynak AGİ'lerin kritik olduğunu göstermiştir. Hidrolojik müdahale değerlendirmesi IHA/RVA kullanılarak yapılmıştır. 32 IHA/RVA indikatörü, tüm insan müdahaleleri nedeniyle doğal akım rejiminde önemli değişikliklerin meydana geldiğini göstermiştir. Bu kapsamda, Sakarya Nehri'nin çevresel akış gereksinimi 34 Çevresel Akış Bileşeni (EFC) parametresi ile önerilmiştir.