Unraveling Roman mobility: Archaeogenomic insights from Anatolia to the Italian peninsula

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİK BİLİMLER ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ELİFNAZ EKER

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Mehmet Somel

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Roma İmparatorluğu, antik dünyanın en büyük şehirleşmiş merkezlerinden biri olup yaklaşık 1000 yıl boyunca Akdeniz çevresinde Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya'da üç kıtaya yayılmıştır. Ticaret yollarının kurulması, kölelik politikası ve askeri hizmetler yoluyla uzak bölgeler arasındaki bağlantılar, yerel bölgelerdeki demografik yapıyı önemli ölçüde etkilemiştir. Roma İmparatorluğu kapsamlı bir şekilde incelenmiş olsa da, Anadolu'nun Roma işgali sonrası demografik dönüşümüne odaklanan herhangi bir çalışma bulunmamaktadır. Oysa Batı Akdeniz'in diğer bölgelerinde, imparatorluğun kuruluşundan çöküşüne kadar olan süreç birçok araştırmada ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Bu çalışma, Roma Dönemi boyunca Anadolu'nun iç ve bölgeler arası hareketlilik kalıplarını araştırarak bu alandaki boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda, Anadolu'nun kıyı ve iç bölgelerinden, MÖ 6. yüzyıldan MS 10. yüzyıla tarihlenen 102 yeni antik genom üretilmiş ve bu veriler, aynı zaman aralığına tarihlenen Güney Avrupa'dan yayımlanmış diğer antik genomlarla birleştirilerek analiz edilmiştir. Sonuçlarımız, Avrupa ve Anadolu arasındaki güçlü bağlantılara rağmen, Anadolu gen havuzunun merkezi İtalya'da gözlemlenen kadar belirgin bir değişim göstermediğini ortaya koymaktadır. Bu bulgular, Anadolu'da genetik sürekliliğin güçlü olduğunu, ancak çevresindeki bölgelerden gelen küçük ve çoklu göçlerle tamamen izole olmadığını desteklemektedir.