Analysis of flow signatures and catchment similarity indices for catchment classification in Yeşilirmak Basin
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: BATUHAN SOYUGÜR
Danışman: Koray Kamil Yilmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Havza sınıflandırma planları, hidrolojik olarak benzer havza gruplarını fiziksel ve hidro-iklimsel olarak haritalayarak, benzer havza gruplarını sınıflandırmayı amaçlamaktadır. Bu çalışmalar, sayısallaştırılmış belirsizliklerle birlikte, süreç anlayışının geliştirilmesini, bu anlayışın ölçülemeyen havzalara aktarılmasını, model parametrelerinin bölgeselleştirilmesini, dolayısıyla operasyonel uygulamaları ve havza yönetimini geliştirmeyi kolaylaştırmaktadır. Havza sınıflandırması konusunda literatürde birçok çalışma mevcut olmakla birlikte, benzerlik ölçütlerinin nasıl sağlanacağı konusunda genel bir görüş birliği bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı, öncelikle havzanın fiziksel (topografi, jeoloji, toprak, arazi kullanımı), iklimsel (yağış, potansiyel evapotranspirasyon, kuraklık indeksi) ve akış, göstergelerini üretmek, Benzeşme Yayılması algoritmasını kullanarak havzaların benzerliklerini ortaya koymak, ardından yine bu havzaları benzerliklerine göre sınıflamak ve daha sonra sonuçları dış kümeleme karşılaştırma indeksleri (Cramer V Testi, Düzeltilmiş Rand İndeksi vb.) ile karşılaştırmaktır. Çalışma alanı meteorolojik ve akım gözlem istasyonlarındaki verilerin kullanılabilirliğine göre seçilmiş olup, Yeşilırmak Havzası'ndaki 31 alt havzayı (6.8 km2 ve 10048.8 km2 arasında değişen) içermektedir. Akımın zamansal dağılımı (mevsimsellik vb.) dahil olmak üzere akım süreklilik eğrisinden elde edilen (toplam su dengesi, düşey akım dağılımı) akım göstergeleri, havza sisteminin bir dizi hidrolojik işlevini ortaya koymaktadır. Elde edilen kümeleme analizi sonuçlarına göre havzaların akım göstergelerini tanımlamada, iklimsel özelliklerin en belirleyici olduğu görülmüştür. İkincil olarak ise havzaların akım göstergelerinin kümeleri ile topoğrafik özelliklerinin kümelerinin benzerlik gösterdiği sonucuna varılmıştır. İklimsel ve topoğrafik özelliklerin ardından sırasıyla havzaların arazi kullanımı, jeoloji ve toprak özellikleri akım göstergeleri ile benzerlik göstermektedir.