Moral foundations and moral exclusion as determinants of outgroup helping and moral courage
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psychology, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: MUHAMMET COŞKUN
Danışman: Banu Cingöz Ulu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Toplumda sağlıklı sosyal ilişkilerin temeli olan yardım etme ve ahlaki cesaret prososyal davranışlardır. Ancak, gruplararası prososyal davranışlara gereken önem yöneltilmemişken, ahlaki cesaret gibi belirli türdeki prososyal davranışlar hakkında daha az bilgi bulunmaktadır. Literatür de öz-bildirime dayalı prososyal niyet ölçümlerine dayanmakta, bu da bulguların gerçek yaşam davranışlarına genellenmesini sınırlamaktadır. Bu tez, üç çalışmayla, Türkiyedeki Suriyeli mültecilere yardım niyeti ve ahlaki cesaretin (niyet ve gerçek davranış) ahlaki belirleyicilerini (ahlaki temeller ve ahlaki dışlama) inceleyerek bu boşlukları ele almıştır. Tüm çalışmalar, bireyselleştirici ahlaki temellerinin, grup sınırları ötesinde genişletilmiş ahlaki daire ile tutarlı bir şekilde ilişkilendirildiğini ve bunun sonucunda artan yardım etme niyeti, ahlaki cesaret niyeti ve ahlaki cesaret davranışını yordamıştır. Ancak, bireyselleştirici temellere kıyasla, gruplararası tehdit tam tersi bir rol oynamıştır. Ayrıca, niyet temelli çalışmalar, bağlanım temellerine yönelik anlamlı sonuçlar bulamamıştır. Ancak, Çalışma 3, bağlanım değerlerini benimsemenin ahlaki dışlamayı artırdığını ve buna bağlı olarak dış grup ırkçılığına karşı sessizliği beslediğini bulmuş, yani prososyal davranışlardaki niyet-davranış tutarsızlığını göstermiştir. Bağlanım temellerine yönelik iki üniversite örneklemleri arasındaki farklar da bağlayıcı ahlaki değerlerin bu rolünü desteklemiştir. Tüm çalışmalarda tutarlı olmasa da, gruplar arası temasın ahlaki dışlamayı azaltma ve prososyal davranışı artırma ile ilişkilendirildiği de bulunmuştur. Cinsiyet farklılıkları da nispeten kadınların ahlaki üstünlüğünü göstermektedir, ama gerçek davranış ölçümünde bu fark ortadan kalkmıştır. Prososyal barış inşası, dış gruba yönelik prososyal davranışlarda ahlaki değerleri ve gruplar arası mekanizmaları dikkate almalı, ilgili araştırmalar ise sosyal olarak istenen davranışlardaki niyet-davranış boşluğunu göz önünde bulundurmalıdır.