Kültürel Mirası Korumada Yaratıcı Sürecin Tetikleyicisi Olarak Modern Harabenin Yeniden Düşünülmesi: Bir Kentsel Laboratuvar Olarak Kapalı Maraş

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: TUĞBA KAVAK

Danışman: Ayşe Güliz Bilgin Altinöz

Özet:

Decay, obsolescence, and ruination are inevitable in the physical environment. Loss of material integrity is often associated with loss of values. Therefore, ruin often lies in the negative realms of conservation. Within the expanded context of the field, ruin emerges as a critical heritage object reflecting Fiziksel çevrede bozulma, eskime ve yıkım kaçınılmazdır ve fiziksel bütünlüğün kaybı genellikle değer kaybıyla ilişkilendirilmektedir. Bu nedenle, kültürel mirası koruma alanında harabe çoğu zaman negatif çağrışımları olan bir kavram olarak yer almaktadır. Koruma alanının genişleyen bağlamında harabe, zamansal derinliği ve maddi çürümeyi yansıtan kritik bir miras nesnesi olarak ortaya çıkmaktadır. Harabe kavramı çeşitli yönleriyle tartışılmış olsa da, modern harabe henüz kültürel mirası koruma bağlamında yerini bulamamıştır. Bununla birlikte, koruma kaygılarıyla yönlendirilen veya yönlendirilmeyen çeşitli tasarım müdahaleleri, modern harabenin farklı çözümlerin ortaya çıkmasını tetiklediğini göstermektedir.{\n}Bu çalışma, koruma alanındaki değişime genel bir bakış sunarak ve ortaya çıkan alternatif yaklaşımlardan yararlanarak, modern harabelere yönelik yaratıcı müdahale süreçlerini incelemektedir. Bir matris aracılığıyla, bu süreci etkileyen harabe özelliklerini, koruma parametrelerini ve müdahale önceliklerini belirlemektedir. Sonuç olarak, bu çalışma ortaya çıkan tepkileri tanımlamakta ve modern harabelere yönelik müdahalelerin yeni bir kavramsal tanımlamasını önermektedir. {\n}Bu çalışma, modern harabeye yönelik tasarım müdahalelerine dair çeşitli örnekler içeren bir atlas oluşturarak teorik ve yöntemsel tartışmasını temellendirmekte ve örneklendirmektedir. Bu bağlamda, ilginç bir modern harabe manzarası sergileyen Kapalı Maraş örneğini, oluşturulan matris aracılığıyla bir kentsel laboratuvar olarak incelemektedir. Sonuç olarak, bu çalışma, modern harabeyi yaratıcı süreçlerin bir tetikleyicisi olarak yeniden kavramsallaştırarak, onu bir miras nesnesi olarak ve kültürel mirası korumayı da yaratıcı bir tasarım pratiği olarak daha geniş bir çerçeve içinde yeniden konumlandırmaktadır..