THE CHANGING PERCEPTIONS OF THE CENTRAL BANKS IN THE WORLD ECONOMY AND TURKEY

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: DERYA BAŞARANGİL

Danışman: Asuman Göksel

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Para basma ve ihraç etme tekeline yasal olarak sahip olan merkez bankaları, bu özellikleri sebebiyle siyaset, ekonomi ve kamu yönetimi açısından ayrıcalıklı bir konuma sahiptir. Üstelik merkez bankalarının rolleri devletin ekonomideki rolüne paralel olarak dönüştüğünden, merkez bankaları her zaman ekonomideki devlet müdahalelerinin değişen biçimlerini yansıtan kamu kurumları olmuşlardır. Merkez bankalarının hem devletin bankası hem de bankaların bankası olarak sahip oldukları ikili doğaları göz önüne alındığında, merkez bankaları devlet-finans ilişkisini oluşturan, dolayısıyla Devlet/Piyasa ilişkilerine eleştirel bir bakış açısıyla yaklaşmayı gerektiren kilit kurumlardır. Bu bağlamda merkez bankası bağımsızlığı, neoliberalizmin ekonomiye devlet müdahalesini azaltma hedefi doğrultusunda bir kriz yönetim stratejisi olarak ortaya çıkmıştır. Ancak merkez bankası bağımsızlığının finansal istikrarı sağlayamaması nedeniyle, 2007-8 mali krizi sonrasında merkez bankalarının rollerini inceleyen çalışmalar çoğalmaya başlamıştır. Bu çalışmaların büyük çoğunluğu merkez bankalarının merkez bankası bağımsızlığı çerçevesinin dar yapısının ötesine geçilmesi gerektiğini öne sürerken, Türkiye'deki merkez bankası tartışmaları 2007-8 mali krizi sonrasında değişen merkez bankacılığı paradigmasını görmezden gelmektedir. Dolayısıyla bu tez, son gelişmeler ışığında merkez bankalarının devlet-finans bağı içindeki konumlarını irdeleyerek, merkez bankalarının rollerine ilişkin ulusal ve uluslararası düzeydeki tartışmalar arasında giderek artan ayrışmayı eleştirel siyasal iktisat yaklaşımı çerçevesinde ortaya koymayı amaçlamaktadır.