Production of microtubers in potato (Solanum tuberosum l.)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyolojik Bilimler Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1999
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: SEVGİ BEYAZOVA
Danışman: HÜSEYİN AVNİ ÖKTEM
Özet:oz PATATESTE MİKROTÜBER ÜRETİMİ (SOLANUM TUBEROSUM L.) BEY AZOV A, Sevgi Yüksek Lisans, Biyoloji Bölümü Tez Yöneticisi: Assoc. Prof. Dr. Hüseyin Avni ÖKTEM Ocak 1999, 70 sayfa Patates (Solarium tuberosum L.) temel besin maddelerinden biridir ve Türkiye'nin tüm bölgelerinde üretilmektedir. Patates tohumluk yumrulardan vejetatif olarak üretilir. Tohumluk yumru ait olduğu çeşidin özelliklerini taşımalı ve hastalıklardan ar i olmalıdır Son yıllarda yapılan çalışmalarda mikrotüberlerin tohumluk olarak kullanılabilme potansiyeli gösterilmiştir. Mikrotüber, patates bitkisinin laboratuvarda yumru oluşumuna elverişli koşullarda çoğaltılması sonucu oluşan alternatif bir üründür. Bu çalışmada, Türkiye'de yaygın olarak kullanılan üç farklı patates çeşidinin (Ausonia, Marfona, Granola) mikrotüber oluşturma potansiyeliincelenmiştir. Çeşitli mikrotüber üretim yöntemlerinden en iyi verimin iki fazlı katı çoğaltım-sıvı yumru indüksiyon siteminden alındığı gözlenmiştir. Bu sistemle, Ausonia, Granola ve Marfona çeşitlerinden ortalama ağırlıkları sırasıyla 192, 92 ve 82 mg olan mikrotüberler üretilmiş ve bu çeşitlerde tüp basma sırasıyla 2, 3 ve 1 mikrotüber oluştuğu gözlenmiştir. Ortama kömür tozu eklenmesiyle verim istatistiksel olarak anlamlı düzeyde (p<0.005) arttırılmıştır (Tüp başına oluşan mikrotüber sayılarında değişiklik olmadıysa da mikrotüber ağırlıkları sırasıyla 310, 132 ve 111 mg'a çıkmıştır). Marfona dışındaki çeşitlerden oluşan mikrotüberler 4°C veya 20°C saklandıklarında, 8 hafta sonunda ağırlıklarının %80'ini korumuşlardır. 4°C'de 16 haftanın sonunda Ausonia, Granola ve Marfona mikrotüberlerinin sırasıyla %48, 44 ve O'ı filizlenmiş, 20°C 'deyse bu yüzdeler 12 haftanın sonunda sırasıyla %100, 29 ve 19 olarak gözlenmiştir. Filiz veren mikrotüberlerin toprakta veya in vitro kültür ortamında gelişebildikleri saptanmıştır. Sonuç olarak, oluşan mikrotüberlerin ağırlığı ve sayıları göz önüne alındığında, bu çalışmada tanımlanan iki fazlı mikrotüber üretim yönteminin, literatürde bulunan mikrotüber üretim yöntemlerinin en iyilerinden biri olduğu görülmüştür. Anahtar kelimeler: Patates, in vitro tüberizasyon, mikrotüber, iki fazlı indüksiyon sistemi, kömür tozu. VI