Evaluation of reservoir quality of the Derdere formation within the sequence stratigraphic framework in Diyarbakir region, se Turkey
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: SUZAN MÜGE YETİM
Danışman: DEMİR ALTINER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Güneydoğu Anadolu Bölgesi Diyarbakır'da kuyu örnekleri ve kuyu loglarına dayalı yürütülen sekans stratigrafi çalışmaları Senomaniyen-Turoniyen zaman aralığında östatik deniz seviyesi değişimlerini ortaya koymaktadır. Detaylı mikrofasiyes çalışmaları ile Derdere Formasyonu için ortaya koyulmuş olan çökel model karbonat yokuş modeli olup, iç şelf (gelgit düzlüğü, lagün ve sığlık kısımları), yakınsak orta şelf, ıraksak orta şelf ve dış şelf olarak ayrılmıştır. Diyarbakır Bölgesi'nde doğu-batı doğrultusunda yedi adet kuyu Derik mostrasında tanımlanan çökel sekans paketleri ile korele edilmek üzere seçilmiştir. Kratese dönemi karbonat sisteminin tipik 3. dereceden çökel sekans paketleri bu öncelikli kuyuda litostratigrafi, paleontoloji ve kuyu log verilerine dayalı olarak tanımlanmıştır. Sekansların sığlaşan sistem paketleri çeşitli bentik foraminiferlerden oluşan fazla miktarda tane dokulu sığ fasiyeslerinden oluşurken, derinleşen sistem paketleri kalsisferli ve planktonik foraminiferli çamur dokulu pelajik litofasiyesleri ile temsil edilmektedir. Diyarbakır Bölgesi'ndeki kuyularda tanımlanmış olan kuyularda Derdere Formayonu en yaşlı seviyelerinin hala Senomaniyen yaşlı ve Mardin Bölgesi Derik kesitinden farklı olması sebebiyle, Derdere Formasyonu çökelimi diyakronik olarak değerlendirilmiş olup, Senomaniyen-Turoniyen zaman aralığında tanımlanmış olan sekans paketlerinin sayısı kuyularda dokuz olarak tanımlanmıştır. Karbon izotop çalışmaları Senomaniyen-Turoniyen sınırını koymak ve Denizel Anoksik Olay-2' nin sınırlarını belirlemek amacıyla biyostratigrafi, mikrofasiyesler ve INPEFA logları ile birlikte değerlendirilmiştir. Oksijen izotop çalışmaları sekansların ve ana sekans yüzeylerinin belirlenmesinde ikinci dereceden bir yöntem olarak değerlendirilmiş olup, mikrofasiyes değişimleri, INPEFA logları ve biyostratigrafi ile birlikte değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Erken Senomaniyen zaman diliminde, azalan deniz seviyesi ile karbonat miktarında artış olması sebebiyle, Derdere Formasyonu tabanında negatif δ18O değerleri kaydedilmiştir. Turoniyen döneminde oksijen izotop eğrisi üzerinde görülen negatif sapmalar meteoric diyajenez ile açıklanmıştır. Derdere yokuş tipi karbonat platformu sığlaşan çökelleri ve deniz seviyesi değişimleri esnasında oluşan diyajenetik mekanizmalar için bir model ortaya koyulmuştur. Sığlaşan sistem paketlerinin çökelimi esnasında, iç şelf çökel ortamında bulunan fasiyeslerin yüzeylendiği ve meterorik su girişinin çözünme ve dolomitizasyon gibi diyajenetik işlergelerin gözlenmesine sebep olmuştur. Sığlaşan sistem paketleri ve meteoric diyajenez ile ilişkili olarak oluşmuş olan bulutlu merkezli-temiz kenarlı dolomitlerin rezervuar gelişimine olumlu etkiler yaparken, derinleşen sistem paketleri içinde oluşmuş olan dolomitlerin rezeruar gelişimine herhangi bir olumlu etkisinin olmadığı gözlenmiştir.