Adolescents' personal and vicarious life stories: Thematic coherence, interpretations, and connections

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ZEYNEP BETÜL YENEN

Danışman: Başak Şahin Acar

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bugüne kadar yapılan az sayıda araştırma kişisel ve dolaylı anlatılar arasındaki ilişkileri incelemiş ve bilgimize göre, hiçbir çalışma bu ilişkiyi otobiyografik akıl yürütme boyutundan ele almamıştır. Oysaki, kendi kişisel geçmişimiz hakkında nasıl akıl yürüttüğümüz, başkalarının geçmişi hakkındaki akıl yürütüşümüze şekil verebilir. Mevcut çalışmanın temel amacını bu varsayım oluşturmuştur. Ergenlik döneminin anlatı kimliği gelişimindeki önemi göz önünde bulundurarak, bu çalışma ergenlerin kişisel ve dolaylı (başkasal) yaşam öyküsü anlatılarına odaklanmıştır. 14 ile 17 yaş arasındaki 101 ergenden, kendilerine ve yakın bir arkadaşlarına ait doruk noktası, dip noktası ve dönüm noktası anılarını anlatmaları istenmiştir (toplam 599 anlatı). Anlatılar, tematik tutarlılık, yorumların detaylandırılması ve değişim/kimlik bağlantıları açısından kodlanmıştır. Bulgular, ergenlerin kişisel yaşam öyküsü anlatılarının tematik tutarlılık ve yorumlar açısından yaş ilerledikçe daha iyi hale geldiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, kişisel anlatı özelliklerinin cinsiyetle olan ilişkileri, kızların neredeyse bütün özelliklerde daha yüksek puan aldığını göstermiştir. Dolaylı anlatıların yaş ve cinsiyetle ilişkisi her zaman anlamlı bulunmamakla birlikte, bulgular kız olmanın ve yaşça büyük olmanın daha geliştirilmiş anlatı özellikleriyle ilişkili olabileceğini işaret etmiştir. En önemlisi, kişisel ve dolaylı yaşam öykülerinin otobiyografik akıl yürütme bağlamındaki ilişkisinin tematik tutarlılık ve yorumlar için güçlü olduğu ortaya çıkmıştır. Bu nedenle, kişisel yaşam öyküsü yapısının, dolaylı yaşam öyküsü yapısını yaşın ve cinsiyetin ötesinde şekillendirdiği sonucuna varılmıştır.