Technological rationality and one-dimensional man: Herbert Marcuse`nin ileri endüstri toplumu eleştirisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2002
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: SONER SOYSAL
Eş Danışman: ŞEREF HALİL TURAN, AHMET İNAM
Özet:oz TEKNOLOJİK USSALLIK VE TEK-BOYUTLU İNSAN: HERBERT MARCUSE'NİN İLERİ ENDÜSTRİ TOPLUMU ELEŞTİRİSİ Soysal, Soner Yüksek Lisans, Felsefe Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Ahmet inam Ortak Tez Yöneticisi: Dr. Halil Ş. Turan Aralık 2002, 135 sayfa Bu çalışmanın amacı Herbert Marcuse'nin 1960'ların en etkili kitaplarından biri olan Tek-Boyutlu Insan'da ortaya koyduğu ileri endüstri toplumu görüşünün bir çözümleme ve eleştirisini sunmaktır. Bu amaçla, ilk olarak, Herbert Marcuse'nin eleştirel kuramı ayrıntılı olarak sunulmuştur. Sonrasında, ileri endüstri toplumunun teknolojik ussallığının nasıl otoriter ve baskıcı bir sosyal yapıya doğru ilerlediği ortaya konulmuştur. Bu gelişmenin evreleri - yeni sosyal denetim biçimlerinin ortaya çıkışı, politik alanın hakimiyet altına alınışı, kültürel yaşamın baskı altına alınışı, dilin özümlenmesi - ele alınmış ve ayrıntılarıyla açıklanmıştır. Daha sonra, bu hakimiyet altına alma sürecinin tamamlayıcısı olan entelektüel alanın özümlenmesi incelenmiştir, ileri endüstri toplumunun meşru mantığı olan biçimsel mantık tartışılmış ve toplumun tek-boyutluluğundaki rolügösterilmiştir. Bundan sonra, ileri endüstri toplumunun bilimsel yöntemi değerlendirilmiş ve insanın ve doğanın hakimiyet ve baskı altına alınmasına yol açan içkin sınırlılıkları ve eksiklikleri sergilenmiştir. Son olarak, entelektüel yaşam alanındaki tek-boyutluluğun en son bileşeni olan olgucu felsefe ayrıntılarıyla irdelenmiş ve hakimiyet ve baskı altına alma sürecinde nasıl bir işlevi olduğu açıklanmıştır. Sonuçta, kısa bir özetten sonra, Marcuseci eleştirinin çok gelişmiş günümüz endüstri toplumuna uygunluğu tartışılmıştır. Anahtar Sözcükler: Eleştirel kuram, Tek-Boyutlu İnsan, ileri endüstri toplumu, toplumsal değişim, yabancılaşma, baskıcı yüceltmenin-çözülüşü, eytişimsel düşünce, teknolojik us. vı