TYPE-II STOCHASTIC TRANSFER LINE BALANCING PROBLEM

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: YASİN ERSİN TELEMECİ

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Meral Azizoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, stokastik iş istasyonu bakım sürelerini göz önünde bulundurarak Tip-II Transfer Hattı Dengeleme Problemini incelemektedir. Bakım sürelerinin etkilerini ortalama parametreler aracılığıyla dahil eden deterministik formülasyonların aksine, bu çalışmada bakım süreleri açıkça rassal değişkenler olarak modellenmiş ve bunların etkileri doğrudan çevrim süresi performansına entegre edilmiştir. Bakım kaynaklı değişkenliği ele almak amacıyla; teknolojik, öncelik ve iş istasyonu dışlama ve dahil etme kısıtlarına tabi olarak beklenen çevrim süresini en aza indirme hedefiyle senaryo tabanlı bir stokastik programlama formülasyonu, bir kısıt programlama modeli ve bir Dal ve Sınır algoritması geliştirilmiştir. Blok oluşturma ve operasyon atama kararlarının kombinatoryal yapısı nedeniyle, kesin çözüm yaklaşımları büyük boyutlu problemler için hesaplama açısından zorlayıcı hale gelmektedir. Büyük boyutlu problemleri çözebilmek adına, matematiksel programlama bileşenleri yapılandırılmış iyileştirme prosedürleri ile bütünleştirilmiş matematiksel sezgisel çözüm yaklaşımları sunulmuştur. Bu yaklaşımlar, hesaplama verimliliğini korurken çözüm kalitesini artırmak için ayrıştırma tabanlı blok oluşturma, iş istasyonu atama mekanizmaları ve yerel iyileştirme prosedürleri kullanmaktadır. Kapsamlı hesaplama deneylerinin sonuçları, kesin yöntemlerin küçük ve orta ölçekli problemler için etkili olduğunu; önerilen matematiksel sezgisel prosedürlerin ise büyük ölçekli problemleri makul hesaplama süreleri içinde çözebildiğini ve yüksek kaliteli çözümler ürettiğini ortaya koymaktadır.