International technology diffusion channels and total factor productivity convergence: A statistical and comparative analysis of developing countries

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat (İngilizce) Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ÜMRAN ÖZDEMİR

Danışman: Dürdane Şirin Saraçoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Teknoloji, ülkelerin verimlilik seviyelerinin ana belirleyicilerinden biri olup ülkelerin verimlilik seviyelerindeki farklılıklar ise kişi başına düşen uluslararası gelir değişkenliğinin önemli bir bölümünü açıklamaktadır. Bir ülkedeki teknoloji gelişimi, genellikle Ar-Ge faaliyetleri sonucu ortaya çıkabileceği gibi uluslararası teknoloji transferi ile de ortaya çıkması mümkündür. Teknolojik faaliyetlerin büyük bir kısmı gelişmiş ve zengin ülkelerde gerçekleştiği için uluslararası teknoloji yayılımı, gelişmekte olan ülkelerde teknoloji seviyesinin gelişmesinde önemli bir rol oynamakta olup, bu ülkelerin ekonomik büyümesi için büyük önem arz etmektedir. Bu tez, gelişmekte olan ülkelerin yabancı teknolojiden ne ölçüde yararlandığını, bu ülkelerdeki teknoloji difüzyon mekanizmalarını/kanallarını, bu ülkelerin yabancı teknolojiyi özümseme yeteneklerini etkileyen faktörleri ve uluslararası teknoloji yayılımı kazanımlarını etkileyen heterojenlik kaynaklarını, birbirleri ile karşılaştırarak keşfetmeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, bu tezin diğer amacı, gelişmekte olan ülkelerde uluslararası teknoloji yayılımının toplam faktör verimliliği (TFV) yakınsaması üzerindeki rolünü karşılaştırmalı bir analizle incelemektir. Analiz kısmı için toplamda iki model tahmin edilmiştir: İlk model, çeşitli teknoloji yayılma kanallarının ve heterojenlik faktörlerinin TFV üzerindeki göreceli etkilerini değerlendirirken, ikinci model ise, uluslararası teknoloji yayılımının gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler arasındaki TFV yakınsaması üzerindeki etkisini değerlendirmektedir. Yapılan değerlendirmeler 46 adet gelişmekte olan ülkeyi ve G7 ülkelerini kapsamakta ve 2000-2019 yılları arasını incelenmektedir. Genel olarak sonuçlar, teknoloji yayılımının faydalarının yayılma kanallarına ve ülkeye özgü bazı özelliklere bağlı olarak değişmesine rağmen, uluslararası teknoloji yayılımının, gelişmekte olan ülkelerin gelişmiş ülkelerle olan verimlilik farkını kapatmaları noktasında önemli bir rol oynadığını göstermektedir.