Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2001
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: Ayşe Tavukçuoğlu
Danışman: EMİNE NEVİN SALTIK
Özet:öz TAŞ ANITLARIN NEM SORUNLARI İLE İLGİLİ VE BAKIM ÖNERİLERİ GELİŞTİRMEYE YÖNELİK BİR ÇALIŞMA Tavukçuoğlu, Ayşe Doktora, Yapı Bilgisi Ana Bilim Dalı, Mimarlık Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Emine N. Caner-Saltık Eylül 2001, 124 sayfa Bu çalışmada, karasal iklim koşularındaki taş anıtların nem sorunları ve kaynaklan, yağmur suyu drenaj sistem özellikleri ve zamanla ortaya çıkan aksaklıkları ve bu aksaklıklarla yakından ilişkili olan malzeme bozulmaları açısından incelenmiştir. Çalışma, 13. yüzyıl yapısı olan Aksaray'daki Ağzıkarahan anıtında gerçekleştirilmiştir. Bu yapı, Orta Anadolu'da çok yaygın olarak kullanılan yapı taşı tüf ile inşa edilmiştir. Bu çalışmada tahribatsız inceleme tekniklerinin kullanılması tercih edilmiştir. Bunlar, görsel bozulma şekillerinin haritalandırılması, infrared görüntüleme, seviye ölçümleri ve çatı drenajı hesaplama yöntemleridir. Arazi çalışması taş bozulma şekillerinin haritalandırılması ile başlamıştır. Ayrıca, yüzey sıcaklık ve nem ölçümleri ile duvar yüzeylerinin infrared görüntüleme çalışmaları yapılmıştır. Yapıda kullanılan türün fiziksel özellikleri ve içerdiği çözünen tuzların miktarı laboratuvar analizleri ile tayin edilmiştir. Yağmur suyu drenaj sisteminin analizi için yapının yakın çevresinde ve taş kaplama çatı yüzeylerinde seviye ölçümleri ve infrared görüntüleme çalışmaları yapılmıştır.Sonuçlar, tüfiin karasal iklim şartlarında uzun sürede gösterdiği dayanıklılık ve bozulma şekilleri, böyle bir drenaj sisteminde zamanla ortaya çıkan sorunlar ve bunların düzeltilmesi açısından değerlendirilmiştir. Yapının alt kısımlarında mevsimsel olarak ortaya çıkan ve çatı hizasında yer yer görülen yoğun nem problemleri tespit edilmiştir. Arazi eğimlerinin bozulması, göllenmeler ve varsa eğer, yeraltı yağmur drenaj sisteminin çalışmaması, aynı zamanda, çatının su boşaltma kapasitesinin bakım ve onarım aksaklıklarından dolayı düşmesi, yapıdaki nemin başlıca nedenleridir. Çatı drenajı hesaplama yöntemleri kullanılarak, mevcut sistemin drenaj kapasitesi olması gereken ideal su boşaltma kapasitesiyle karşılaştırılmış ve mevcut sistemin yeterli hale getirilmesi için bazı öneriler geliştirilmiştir. Yapıdaki tüfte tespit edilen bozulma şekillerinin, yapıdaki nem miktarı ve süresi ile yakından ilgili olduğu görülmüştür. Tüf, basınç dayanımı düşük yapı taşlarından olmasına rağmen, su geçirgenliği ve kapilaritesinin düşüklüğü bazı avantajlar sağlamıştır. Ağzıkarahan tünerinin suya doygun haldeki basınç dayanımı açısından dayanıklılık faktörü yüksek olan türlerden seçilmiş olduğu anlaşılmaktadır. Anahtar Kelimeler: Nem, Tüf, Tahribatsız İnceleme, Infrared Görüntüleme, Seviye Ölçümleri, Yağmur Suyu Drenaj Sistemleri, Çatı Drenaj Hesaplan. vı