Designing for people with anxiety: Supporting information acquisition, interpretation, and use through toolkit design
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ENDÜSTRİYEL TASARIM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: YAĞMUR MERVE ARIK ÖZGÜRLÜK
Danışman: Bahar Şener Pedgley
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tasarımın karmaşık sağlık ve iyi oluş bağlamlarına artan entegrasyonu, tasarım kararlarını anlamlı bir şekilde bilgilendirebilecek kapsamlı ve çok boyutlu sağlıkla ilişkili bilgiye olan ihtiyacı artırmıştır. Bu ihtiyaç, özellikle anksiyete bozuklukları bağlamında kritik hale gelmektedir; zira tasarımcılar, karmaşık bir doğa, değişen etkiler ve derin kişisel deneyimler tarafından şekillenen bir durumu ele almak durumundadır. Anksiyete ile yaşayan bireyler için tasarım yapmak, genel bir aşinalıktan fazlasını gerektirir; bu durum, onun çok boyutlu ve öznel özelliklerinin ve bunların bireysel deneyimleri nasıl şekillendirdiğinin anlaşılmasını gerektirir. Ancak, tasarımcıların bu tür bilgilere nasıl eriştiği, bu bilgilerle nasıl etkileşime girdiği ve bunları nasıl anlamlandırdığı hâlâ net değildir. Bu doğrultuda, bu çalışma, tasarımcıların anksiyete ile yaşayan bireyler için tasarım yaparken anksiyete odaklı sağlık bilgisini edinme, yorumlama ve kullanma süreçlerinde nasıl desteklenebileceğini incelemektedir. Metodoloji iki faz olarak yapılandırılmıştır. Birinci faz, tasarımcılar, ruh sağlığı uzmanları ve anksiyete bozukluğu yaşayan bireyler de dâhil olmak üzere temel paydaşların anlaşılmasına odaklanmıştır. Bu faz üç aşamadan oluşmaktadır: tasarımcılarla gerçekleştirilen üretken görüşmeler; ruh sağlığı uzmanları ile yapılan uzman görüşmeleri; ve anksiyete tanısı almış bireyler ile gerçekleştirilen yönlendirilmiş hikâye anlatımı oturumları aracılığıyla yürütülen anlatı temelli araştırma. İkinci faz ise, birinci fazdan elde edilen içgörülerin, Tasarımcılar için Anksiyete Odaklı Bilgi Araç Seti (AFIT-D) olarak adlandırılan yapılandırılmış bir rehbere nasıl dönüştürülebileceğini incelemiştir. Tasarımcıların zihinsel modelleriyle uyumu sağlamak amacıyla Kart Sıralama (Card Sorting) ve Ağaç Testi (Tree Testing) yöntemleri kullanılmıştır. Bulgular, tasarımcıların kapsamlı, yapılandırılmış, uyarlanabilir, görsel olarak desteklenen ve çok katmanlı bilgiye ihtiyaç duyduklarını ve bu bilginin tasarım süreçleri ile uyumlu olması gerektiğini ortaya koymaktadır.