The problem of epistemological obstacle in scientific activity: canonization in textbooks

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SOSYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: YANKI DORUK DOĞANAY

Danışman: Bariş Mücen

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Genel sağduyu ve bilim felsefecileri, bilimsel etkinliği toplumsal yerleşikliğinden soyutlayarak, bilimsel dönüşümü ilerlemeci olarak ele alırlar. Öte yandan bu tez, bilimsel dönüşüm anlatısının bilimsel ders kitaplarında var olup olmadığı ve varsa nasıl anlatıldığı sorusu etrafında bilimsel dönüşümün toplumsal gömülülüğünü araştırmayı amaçlamaktadır. Bu konuyu Arthur Beiser'in Concepts of Modern Physics ders kitabı ve Longhurst ve arkadaşlarını tarafından yazılan Introducing Cultural Studies ders kitabı dahil olmak üzere iki ders kitabını inceleyerek araştırıyorum. Çalışma nesnesi olarak ders kitaplarının seçilmesinin nedeni, bu ders kitaplarının, bilimsel etkinliğin soyut biçiminin aksine, sosyal bağlamda bilimsel etkinliğin kanonlaştırılmasına ilişkin veri sağlamasıdır. Bu ders kitaplarını Bachelard ve Althusser'in analitik çerçevelerini 'epistemolojik engel' kavramı etrafında kullanarak analiz ediyorum. Bu çerçevede, bu tez ders kitaplarının günümüz ve önceki bilimsel etkinlikler arasındaki bilimsel dönüşüm anlatımını ele almaktadır. İlk olarak, Longhurst ve arkadaşlarının, çağdaş kültürel çalışmaların kültürel karmaşıklığı öne çıkararak özcü ve indirgemeci yaklaşımlardan koptuğuna dair anlatımını tartışıyorum. İkinci olarak, Beiser'in, modern fiziğin klasik fizikte köklerini bulan mutlaklık ve evrensellik kavramlarından koptuğunu vurgulayan anlatımını inceliyorum. Bu tez iki temel iddiaya sahiptir. İlk olarak analitik kavramların, ders kitaplarında anlatıldığı şekliyle önceki ve şimdiki bilimsel faaliyetlere dayandırıldığı düzenleme ilkelerinde bir süreklilik bulunmaktadır. Bununla birlikte, bu analitik kavramlar çoğalmakta ve tikelleşmektedir.