Nietzsche's concept of drive and metaphor as a guide to his philosophy

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 1999

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: METİN COŞAR

Danışman: AHMET İNAM

Özet:

VI oz NIETZSCHE 'NIN FELSEFESİNE BİR REHBER OLARAK DÜRTÜ VE METAFOR KAVRAMI Coşar, Metin Doktora, Felsefe Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Ahmet İNAM Eylül 1999, 152 sayfa Bu doktora çalışmasının başlıca tezi şudur: Nietzsche ' nin felsefesi, onun dürtü ve metafor kavramları birlikte ele alınıp öne çıkarılırlarsa, yeni bir ışık altında görülebilir, ikincisi son zamanlarda az çok çözümlenmiştir (örn. Kofman ve Hartman) ama birincisi ihmal edilmiştir. Dürtüler belli amaçları olan sosyo-kültürel hayati güçlerdir. Metaforların biçimlenişi dürtülerin yönüne bağlıdır. Bilgi dürtüsü dünyanın tutarlı bir görünümünü vermeye çalışan metaforlar oluşturur. Bu tutarlılık bilginin 'ne için' ine cevap verecek bir ahlak gerektirir. Bu noktada yanılsamalar (illüzyon) başlar. Bir metafor yahut bir metaforlar sistemi bir dönemde bir bireyin ya da bir toplumun ihtiyaçlarını ve beklentilerini tatmin edebilir. Ama metaforlar kaçınılmazcasına 'yıpranıpVII eskirler' ve yenileri gerekli olur. Değerlerin yeniden değerlendirilmesi dönemi başlamalıdır. Bilgeliği (felsefi ve estetik hayat görüşü) olmayan bilgi dürtüsüne ahlak ve bilim kolayca egemen olabilir; bunların ikisi de, kendi başlarına bırakıldıklarında, insan yeteneklerinin özgür gelişmesine zararlıdırlar, çünkü 'hakikat 'i mut lakl aştırma eğilimindedirler. Betimsel olarak, dürtüler metaforların 'arkasında dururlar', metaforlar da dünyayı biçimlendirirler. Metaforlar yaratıcı eylemin gereklerini artık karşılayamadıkları zaman, inanılagelmiş değerlerin düşüşü ve değersizleşmesi bunalımı başlar. Nihilizme ulaşan bu sürece Nietzsche 'decadence' der. Nihilizm baştan sona olumsuz bir durum değildir; yeni değerlerin tohumlarını taşır. Bu noktada dürtülerin önemi görülüyor. Bozulmuş dürtülerin, arındırıcı-estetik girişimlerle yeniden hayat kazanmalarına ihtiyaç vardır. Sadece bir analoji olmayan, geniş antropolojik bir zemine yayılan analojik metafor, bu-dünyacı değerleri vurgular ve bilgi felsefi bilgelik tarafından yönlendirilir. Bilgi uğruna bilgi, bizim için bilgiye dönüştürülür. Değerler kendilerine ait bir alana itaat talep ederek tehditkâr bir şekilde üstümüzde artık durmazlar.VIII Pessimizm de bir olanaklı yenilikler durumudur. 'Zayıf ile 'güçlü' arasındaki ayrım topyekün pessimizmi aşma düşüncesi ile yapılır. Bu tutumuyla Nietzsche, filozoflar içinde en çok hayranlık duyduğu Schopenhauer ' ı eleştirir. Avrupa nihilizmi ancak estetik bir hayat tarzıyla aşılabilir. Bunu başaranlar geleceğin 'üst insanlar 'ı olacaklardır. Anahtar sözcükler: Dürtü, metafor, nihilizm, decadence, pessimizm, üst insan.