Genetic variation in adaptive seedling traits of natural populations of abies equitrojani aschers. et sint. from Kazdağı
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyolojik Bilimler Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2000
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: F. FİLİZ ÇİÇEK
Danışman: ZEKİ KAYA
Özet:öz KAZDAGINDAKİ DOĞAL Abies equitrojani Aschers. et Sint POPÜLASYONLARINM ADAPTİF FİDAN KARAKTERLERİNDEKİ GENETİK ÇEŞİTLİLİK ÇİÇEK, F. Filiz Doktora, Biyoloji Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Zeki KAYA Eylül 2000, 144 sayfa Kazdağı'ndaki dört doğal Kazdağı göknan popülasyonundaki (Eybekli, Çan, Gürgendağ ve Kapıdağ) genetik çeşitliliğin yapılaşmasını ve büyüklüğünü incelemek amacıyla örneklenen 126 ailenin tohumlan Kızılcahamam (1996-1997) ve Ankara (1997-1998) orman fidanlıklarında yetiştirilmiştir. Toplam 12 adaptif fidan karakteri (büyüme ve fenolojik karakterler dahil) kaydedilmiş ve değerlendirilmiştir. Üzerinde çalışılan karakterlerin çoğunda toplam varyasyonun popülasyonlann içindeki ailelerden kaynaklanan bileşeni, popülasyonlardan kaynaklanan bileşeninden daha büyük olduğu görülmüştür. Popülasyonlann içindeki ailelerden kaynaklanan varyans 0.0% (kotiledon sayısı and birinci yıl tomurcuk tutma, dal sayısı) ile 29.7% (toplam çap büyümesi) arasında değişmektedir. Tahminedilen kalıtım değerlerininin ikinci yıl boy büyümesi karakteri için 0.03+0.20 ile hayatta kalma karakteri için 0.53±0.13 arasında olduğu bulunmuştur. Ayrıca, genetik ve fenotipik korelasyonlar genel olarak aynı yöndedir ve genetik korelasyonlar fenotipik korelasyonlardan daha yüksek değerlerdedir. Bazı büyüme karakterleri ile toplam çap arasında yüksek genetik korelasyonlar bulunmuştur. Birinci ve ikinci yıl boy büyümesi ve çap büyümesi karakterleri ile fenoloji karakterleri arasında negatif ilişki ortaya çıkmıştır. Bu da fazla boy büyümesi yapan ailelerin aynı zamanda erken tomurcuk tutan aileler olduğunu göstermektedir. Çevesel stres karakterleri ile tomurcuk açma zamanı karakteri ve ikinci yıl tomurcuk tutma zamanı karakteri arasında pozitif orta kuvvette korelasyonlar tespit edilmiştir. Yani, erken tomurcuk açan ve geç tomurcuk tutan aileler aynı zamanda çevresel streslerden en fazla etkilenen aileler olmuşlardır. Kanonik dskriminant fonksiyon analizi sonucuna göre, Çan ve Kapıdağ popülasyonlannm biyolojik olarak birbirinden oldukça uzak mesafede olduğu görülmüştür. Çan diğer popülasyonlara göre biyolojik olarak en farklı olan popülasyondur. Gürgendağ popülasyonu biyolojik olarak diğer popülasyonlara en yakın popülasyondur ve Kazdağı göknannm optimum yayılış alanda bulunmaktadır. KazdağVnda oluşturulacak Gen Koruma ve Yönetim Alanı'nın (GEKYA) Gürgendağ'da bulunması önerilmiştir. Çan popülasyonu yeterli çeşitliliğe sahip ve adaptif karakterler bakımından diğer popülasyonlardan göreli olarak ayrılmış olduğundan ikinci GEKYA'nm da bu popülasyon içinden seçilmesi uygun olacaktır. Anahtar kelimeler: Kazdağı, Abies equitrojani, genetik çeşitlilik, kalıtım, genetik korelasyon, fenotipik korelasyon, Gen Koruma ve Yönetim Alanı (GEKYA) vi