Origins of the principle of devolution of powers in Ottoman administration
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: TUTKU ÇAVUŞOĞLU
Danışman: ERDEN ATTİLA AYTEKİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma yetki genişliği ilkesinin Osmanlı İdaresindeki kökenlerini araştırmayı amaçlamaktadır. Tanzimat Fermanı ile başlayan reformların halktan gelen bir baskı nedeniyle gerçekleştiğini; çeşitli bölgelerdeki isyanlar, karışıklıklar ve şikâyetler üzerinden açıklanmaya çalışılmaktadır. Reform sürecinin kişiler üzerinden okumak yerine, alttan gelen bir baskı ile bağlantılı olduğu iddiasıyla modernite teorisi çeşitli yazarların çalışmalarındaki yaklaşımlar üzerinden eleştirilmektedir. Tanzimat Fermanı'ndan 1913 tarihli Vilayet Genel İdaresi Geçici Kanun'a kadar olan dönemdeki idare ile ilgili reform metinleri sadece yetki genişliği ilkesin üzerinden değil genel bir panoramik tablo çıkarmak için idaredeki dönüşüm üzerinden de incelenmektedir. Valilerin yetkilerinin sırasıyla Muhassıllık Kurumu, 1842 Düzenlemesi, 1846 Düzenlenmesi ve 1849 Düzenlemesi ile ellerinden alınıp, valilerin merkezin taşradaki basit ve yetkisiz memurlar haline getirildiği ilk dönem incelendikten sonra, 1852 Düzenlemesi ve bunu takip eden 1858 Düzenlemesi ile bunun sakıncalarının anlaşılıp, yetki genişliği ilkesinin Osmanlı İdari Sistemine girişi ve onu izleyen diğer idari reform metinleri reform açısından tartışılmaktadır. Buna ek olarak; 1860'lı yıllardaki vilayet sistemine geçiş ve valinin konumu üzerinden yetki genişliği ilkesinin gelişimi ve idarenin dönüşümü araştırılmaktadır. Kanun-ı Esasi ve diğer destekleyici idari metinlerin yürürlüğe girişi ve 1913 yılındaki son vilayet kanunu ile Osmanlı İdari Sistemi'nin dönüşümü tamamlanmış ve Türkiye Cumhuriyeti'ne aktarılmıştır. Anahtar Kelimeler: vali, yetki genişliği ilkesi, reform, Tanzimat, vilayet