Educational attainment of working students: evidence from İskitler industry and vocational high school in Ankara
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Sosyoloji Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2002
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: Dilek Kayaalp
Danışman: Ayşe Hoşgör, HATİCE AYŞE HOŞGÖR
Özet:oz ÇALIŞAN ÖĞRENCİLERİN EGITIM PROFİLİ: ANKARA İSKİTLER ENDÜSTRİ VE MESLEK LİSESİ'NDEN ÖRNEK BİR ÇALIŞMA Kayaalp, Dilek Yüksek Lisans, Sosyoloji Bölümü Tez Yöneticisi: Y. Doçent Dr. Ayşe GÜNDÜZ HOŞGÖR Eylül 2002, 133 sayfa Bu çalışmanın amacı, okumak ve aynı zamanda çalışmak zorunda olan çocukların hayatlarında eğitim kurumunun rolünü anlamaktır. Bu öğrencilerin eğitim profilini çalışırken, onların aile, okul ve iş deneyimleri incelenmektedir. Anne-babanın eğitim düzeyi ve mesleki pozisyonu, öğrencilerin çalışmalarına neden olan faktörler ve onların okuldan beklentileri, bu çalışmadaki ana konulardır. Bu konular Ankara' daki bir meslek lisesinde okuyan 101 çalışan ve çalışmayan öğrenci ile yürütülen niteliksel ve niceliksel özellikli bir araştırmaya göre aydınlatılmaya çalışılmaktadır. Varolan sosyal yapı eğitimsel ve sosyal eşitsizlik kuramlarına göre incelenmektedir. Öğrencilerin çalışma deneyimleri, sosyal eşitsizliğin bir parçası olarak, çocuk emek konusunu gündeme getirmektedir. Araştırma bulgularına göre, çalışan öğrencilerin eğitimsel kazanımları ve sosyo-ekonomik altyapıları arasında bir ilişki mevcuttur. Buöğrencilerin çoğu sosyo-ekonomik açıdan düşük statülü ailelerden geldikleri için, akademik başarıları da düşüktür. Toplumdaki bu dezavatajlı konumlarına ek olarak, çalışan öğrenciler ailede, okulda ve işde şiddete maruz kalmaktadırlar. İşde maruz kalınan maddi ve manevi şiddet, çalışan ve çalışmayan öğrenci arasındaki en önemli farktır. Ayrıca, bu öğrencilerin 'özel' konumlarına uygun olmayan eğitimsel politikalar ve okul müfredatı, onları potensiyel okul 'kaçakları' durumuna getirmektedir. Öte yandan, eğitimlerini tamamlamayı başardıkları takdirde bu öğrenciler kas gücüne dayalı (manuel) işlerde çalışabilirler. Başka bir deyişle, yüksek gelirli usta işçiler olabilirler. Ancak, daha prestijli zihinsel (mental) işler için fırsatları sınırlı görünmektedir. Bu yüzden, bu öğrencilerin durumları için Marx' in ve Weber' in görüşlerini birleştiren bir üçüncü teorik model gerekmektedir. Sonuç olarak, her ne kadar bu öğrenciler eğitime değer atfetmekte ve yukarıya doğru eğitim aracılığıyla sosyal hareketlilik beklemekte ise de, onların eğitim kurumundaki ve sosyal hiyerarşideki dezavantajlı konumları nedeniyle, bu sosyal hareketlilik sınırlıdır. Sosyal ve eğitimsel eşitsizlik birbirinin nedeni ve sonucudur. Anahtar Kelimeler: çalışan öğrenci, eğitim profili, eğitimsel eşitsizlik, sosyo-ekonomik altyapı, çocuk emeği, okul, iş. VI