Morphological processing in patients with obsessive-compulsive disorder
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İNGİLİZ DİLİ ÖĞRETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ZEYNEP BELENDİR
Danışman: Bilal Kırkıcı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, Obsesif-Kompulsif Bozukluğu (OKB) olan bireylerin görsel sözcük tanıma sırasında çekimlenmiş ve türetilmiş sözcükleri nasıl işlediğini incelemektedir. Çalışmanın ikinci amacı, OKB'de görülen biçimbilimsel işleme farklılıklarının ardında yatan prosedürel bellek (procedural memory) eksikliklerinin rolünü belirlemektir. Ullman'ın Deklaratif/Prosedürel (Declarative/Procedural – DP) Bellek Modeli temel alınarak yürütülen bu çalışmada, prosedürel bellek ile ilişkilendirilen frontostriatal devrelerdeki bozulmaların kural tabanlı biçimbilimsel ayrıştırmayı nasıl etkilediği incelenirken, bildirimsel belleği destekleyen medial temporal lob yapılarına dair işlevselliğin korunduğu varsayılmıştır. Çalışmaya OKB tanısı almış 36 birey ve 36 sağlıklı kontrol katılmıştır. Katılımcılar, maskeleme yönteminin kullanıldığı sözcüksel karar verme görevi aracılığıyla, Türkçedeki çekimlenmiş fiillerin ve türetilmiş isimlerin işlenmesi açısından değerlendirilmiştir. Sonuçlar, OKB grubunda çekimlenmiş sözcüklerin işlenmesinin seçici olarak bozulduğunu göstermiştir. OKB tanılı bireyler, türetilmiş sözcükleri sağlıklı kontrollerle benzer şekilde işlerken, çekimsel biçimbilgisinin işlenmesine yönelik duyarlılıklarının istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azaldığı gözlemlenmiştir. Bu bulgu, OKB'li bireylerin telafi edici bir strateji olarak bildirimsel belleğe daha fazla dayandığını göstermektedir. Buna karşılık, sağlıklı kontrol grubu hem çekimlenmiş hem de türetilmiş sözcüklerde otomatik biçimbilimsel ayrıştırma gerçekleştirmiştir. Elde edilen bulgular, OKB'de prosedürel bellek eksiklikleri nedeniyle yalnızca çekimlenmiş biçimbirimlerin işlenmesinde seçici bir bozulma olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, deklaratif belleğe dayalı tam sözcük depolama mekanizmalarının OKB grubunda sağlam kaldığı gözlemlenmiştir. Bu çalışma, OKB'de dilsel güçlüklerin nörobiyolojik temellerine ışık tutarak, biçimbilimsel işlemenin prosedürel bellek işlev bozukluklarıyla bağlantılı olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bulgular, dilin daha geniş çaplı bilişsel bozuklukların bir göstergesi olarak önemini vurgulamakta ve bilişsel rehabilitasyon ile dil odaklı terapiye yönelik tedavi yaklaşımları için potansiyel çıkarımlara işaret etmektedir.