Principles for the conservation of depopulated rural heritage sites: The case of Dereköy on Gökçeada (Imbros)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: İREM DİKER
Danışman: UFUK SERİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kırsal yerleşimlerin nüfusunu yitirmesi yalnızca Türkiye'de değil, tüm dünyada yaygın bir sorun teşkil etmektedir. İnsan ve doğanın karşılıklı etkileşimi sonucu oluşan kırsal peyzaj alanları, çeşitli nedenlerle nüfuslarını yitirmektedir. Bu alanlarda yapılı çevre ve kültür varlıkları bakımsızlık nedeniyle tahrip olurken doğal değerler de terk edilme nedeniyle tehlikeye girmektedir. Kırsal yerleşimler yalnızca fiziksel varlıklar değil aynı zamanda toplumların yaşam biçimleri, bilgi birikimi, kültürel özellikleri ve doğal koşullar ile etkileşimlerinin göstergeleridir. Bu nedenle nüfus kaybı, kırsal mirası oluşturan ve kırsal yerleşimlerin sürekliliğini sağlayan somut ve somut olmayan değerlerin yitirilmesine neden olmaktadır. Özgün sosyo-kültürel bağlamını yitiren kırsal miras alanları adeta ıssız mekanlara dönüşmekte, yaşayan birer varlık olarak kimliklerini kaybetmektedir. Çanakkale'de bulunan Gökçeada (Imbros), iyi korunmuş doğal değerleri ve tarihi kırsal yerleşimleri (Rum köyleri) ile öne çıkmaktadır. Günümüz Türkiye'sinde, 1923 yılında kabul edilen Lozan Antlaşması sonrasında özgün nüfusunu kaybeden diğer yerleşimlerden farklı olarak Gökçeada, Türkiye ile Yunanistan arasındaki zorunlu nüfus mübadelesinden etkilenmemiştir. Ancak Gökçeada, 1960'larda başlayan siyasi olaylar nedeniyle özgün nüfusunun önemli bir bölümünü kaybetmiştir. Günümüzde büyük ölçüde terk edilmiş olan Dereköy, Gökçeada'daki geleneksel yerleşimler arasında fiziksel ve sosyal dönüşümlerin en belirgin olduğu köylerden biridir. Bu nedenle Dereköy, bu tez kapsamında, kırsal nüfusun azalması sorunsalını kültürel mirasın korunması bağlamında incelemek amacıyla çalışma alanı olarak seçilmiştir. Tez kapsamında, tarihsel koşullar ve mevcut durumun yasal dayanakları incelenerek, kırsal yerleşimlerin terk edilmesinin nedenleri ve sonuçları irdelenmiştir. Kırsal mirasın korunması alanında kabul görmüş ilkelerden yola çıkan bu tez, nüfusunu yitiren, özgün sosyo-kültürel bağlamından kopmuş kırsal miras alanlarının bir örneği olarak Dereköy'ün korunması için bir dizi kılavuz ve yere özgü ilkeler sunmayı amaçlamaktadır. Bu araştırma kapsamında Dereköy'ün geçmişi, güncel durumu, özellikleri, değerleri ve mevcut problemleri sunulmuş ve değerlendirilmiştir. Kültürel mirasın korunmasına ilişkin uluslararası belgeler ve kılavuzlar ışığında Dereköy'e uygun bir koruma yaklaşımının geliştirilmesi hedeflenmiştir.