Geopolitical permanence in the urban context: Investigating spatial reflections through the traces of Ankara hatip Stream

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: NESLİHAN ASENA CAN

Danışman: İnci Basa

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kentin, mevcudiyetini doğa ve kültür ya da bina ve zemin gibi ikili karşıtlıklar üzerinden tanımlayan yerleşik anlatıları, onun sürekli dönüşen mekânsal ve ekolojik süreçleri karşısında yetersiz kalır. Bu tez, kenti yalnızca görünen yapılarla değil; gömülü altyapılar, ekolojik bellek ve zamanla silinmiş coğrafi katmanlarla da şekillenen akışkan, çok katmanlı bir zemin olarak ele alır. "Yer", "yüzey", "zemin" ve "edimsellik" kavramları etrafında örülen kuramsal çerçeve, mimarlığın toprakla, altyapıyla ve görünmeyenle kurduğu ilişkileri yeniden düşünmek üzere eleştirel bir zemin sunar. Zemin, bu bağlamda pasif bir altyüzey değil; tarihsel tortular, ekolojik kuvvetler ve mekânsal mücadelelerle yüklü, aracılı ve politik bir alandır. Ankara'nın kentsel jeolojisi üzerinden gelişen bu inceleme, kentin tarihsel çekirdeğinde gömülmüş su peyzajları ve altyapı dönüşümleri aracılığıyla varlık ile silinme, bellek ile modernleşme arasındaki gerilimleri açığa çıkarır. Hatip Çayı'nın (Bentderesi) silikleşmiş izini takip eden çalışma, kayıp bir coğrafyayı yeniden inşa etmekten çok, mimarlığın görünmeyene, maddesel, tarihsel ve kavramsal düzeylerde, nasıl yanıt verebileceğini sorgular. Akışkan ama kalıcı olan bu yeraltı izi, tasarımı çağdaş kenti biçimlendiren gizil coğrafyalarla çalışan, onları açığa çıkaran ve yeniden çerçeveleyen eleştirel bir pratik olarak konumlandırma arayışının parçasıdır.