The psychological effects of the university entrance examination on high school students: the role of self-esteem and anxiety
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2002
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: Metin Özdemir
Danışman: NEBİ SÜMER
Özet:oz ÜNİVERSİTE GİRİŞ SINAVININ LİSE ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNDEKİ PSİKOLOJİK ETKİSİ: ÖZSAYGI VE KAYGININ ROLÜ Metin Özdemir Yüksek Lisans, Psikoloji Bölümü Tez yöneticisi: Doç. Dr. Nebi Sümer Eylül 2002, 123 sayfa Üniversite Giriş Sınavı (ÖSS) ülkemizde liseden üniversiteye geçiş aşamasındaki öğrencilerin hayatında oldukça kritik bir öneme sahiptir. Önceki çalışmalar sadece öğrencilerin değil ailelerin de bu sınava yüksek önem verdiklerini ve sınav öncesinde öğrencilerin yüksek sınav kaygısı yaşadıklarını göstermişlerdir. Bu araştırmanın amacı ÖSS'nin üniversite adayları ve lise ikinci sınıf öğrencileri üzerindeki psikolojik etkilerini incelemektir. Öğrencilerin özsaygıları ve gösterdikleri psikolojik belirtileri akademik benlik kavramı, sınav kaygısı, basan beklentisi ve sınava verilen önem çerçevesinde incelenmiştir. Araştırma verisi ÖSS'ye girecek adaylardan (N = 663) ve lise ikinci sınıf öğrencilerinden toplanmıştır (N = 307). Sınav sonuçlarının açıklanmasının ardından üniversite adaylarından ikinci bir ölçüm daha alınmıştır (N = 119).Gruplar arası karşılaştırmalar üniversite adaylarının lise ikinci sınıf öğrencilerine göre daha yüksek psikolojik belirtilere ve sınav kaygısına, daha olumsuz akademik benlik kavramı ve düşük başarı beklentisine sahip olduklarını göstermiştir. Ayrıca, psikolojik belirtilerin, akademik benlik kavramının ve sınav kaygısının sınav başarısını anlamlı şekilde yordadığı bulunmuştur. Sınavın önemi ve başarı beklentisi ise akademik benlik kavramı ile özsaygı ve sınav kaygısı arasındaki ilişkiyi etkilemiştir. Yapılan analizler genel olarak ÖSS'nin olumsuz yöndeki psikolojik etkileri olduğunu göstermiştir. Genel olarak olumsuz akademik benlik kavramına sahip olan ve yakınlarının sınava çok önem verdiğini düşünen öğrencilerin görece daha yüksek düzeylerde psikolojik belirtilere sahip olduğu bulunmuştur. Sözel akademik benlik kavramına oranla sayısal (matematik vb.) akademik benlik kavramı basan beklentisi ve sınav başarısı ile daha güçlü ilişki göstermiştir. Sonuçlar geçmiş araştırmalar ve Türkiye eğitim sistemine yönelik doğurgular dikkate alınarak tartışılmıştır. Son olarak araştırmanın sınırlılıkları belirtilmiş ve ileriki araştırmalar için önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Üniversite giriş sınavı (ÖSS), akademik benlik kavramı, özsaygı, başarı beklentisi, sınav önemi, sınav kaygısı, psikolojik belirtiler. vı