From hippodrome to Millet Bahçesi: A sociospatial history of public sphere in Ankara, 1930-2021

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: AYSEMA ÜLKE

Danışman: Güven Arif Sargın

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kamusal alan kavramı, üretiminde ve bünyesinde bulunan her bireyin fikirlerini özgürce aktardığı toplumsal ve siyasal anlamda eşitlikçi bir zemini ifade eder. Buna karşılık, kent düzleminde kamusal mekan, bireylerin eşit fırsatlara ve hizmetlere günlük yaşam kalıplarında dahi erişebilecekleri ve sonunda demokratik bir çevre yaratma ihtimali barındıran bir zemini tanımlar. Ancak, mevcut üretim yöntemlerinin araçları, iktidar mekanizmalarını, ideolojilerin kapitalist mülkiyet ilişkileri ile üzerinde tasarrufta bulunduğu bahsi geçen alanı yersizyurtsuzlaştırıp ve ardından yeniden-yerliyurtlulaştırmaya teşvik eder. Dolayısıyla kamusal alan, ideal doğasının aksine, toplumsal ayrışma ve parçalanma eğilimi gibi özgül sorunlarla ilgili bir sorun haline gelir. Küresel ve yerel çok katmanlı karmaşıklıklar barındıran bu sorun, eleştirel kentsel coğrafya açısından çağdaş kamusal alan kavramının eleştirel bir okumasını gerektirmektedir. Bununla paralel olarak, tez, Ankara'daki Atatürk Kültür Merkezi Alanları'nı, Hipodrom döneminden günümüzdeki kentsel program olan Başkent Millet Bahçesi'ne kadar tarihsel bir bağlamda incelemektedir. Tekel rantı açısından ele alındığında, çok boyutlu zaman çizelgesi, üst üste binen ideolojilerin ardışık bölgeselleşme süreçlerini üç dönüm noktası aracılığıyla sunuyor: spor ve ulusal kutlamaların yeri olarak Hipodrom, Cumhuriyet'in kurucusu adına ulusa bir armağan olarak AKM ve son olarak muhafazakar kentsel politikalar tarafından en büyük Millet Bahçesi. Tez, bu bağlamda, Ankara kent tarihinde kamusal alanın sosyomekansal niteliklerini okumanın ilerideki olanakları için düşünsel bir zemin sağlama umuduyla söz konusu ideolojileri anlamayı hedefler.