Distributions of educational toys on the most-selling toy lists of popular shopping platforms in turkey according to developmental domains and skills they support

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL EĞİTİM ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: AYKUT KARAMANLI

Danışman: Feyza Erden

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Türkiye'deki en popüler online alışveriş platformlarında en çok satan eğitici oyuncakların 3-6 yaş arası çocuklar için hangi gelişim alanlarına ve becerilere yönelik olduğu açısından dağılımını incelemeyi amaçlamaktadır. Çocuklar ve gelişimleri hem ebeveynler hem de eğitimciler için çok önemlidir. Çocuğun öğrenme yolu olan oyun ve oyunun temel araçları olan oyuncaklar da aynı derecede önemlidir. Oyuncaklar, çocuğun doğal öğrenme yolu olan oyuna olanak sunduğu için çocuğun gelişimine ciddi katkılar sağlar. Hem eğitimciler hem de ebeveynler, çocuklara sundukları oyuncakların eğitici yönleri olmasını hedefler. Bu nedenle farklı oyuncaklarla farklı oyun deneyimleri sunmak isterler. Ancak durum her zaman düşünüldüğü gibi değildir. Aslında "eğitici", "geliştirici", "öğretici" gibi sıfatlarla satışa sunulan tonlarca oyuncak vardır ancak bu sıfatları gerçekten hak edip etmedikleri veya neden hak ettikleri net değildir. Oyuncakların benzer özelliklere sahip olmasına rağmen farklı isim veya markalarla satılması da tüketiciyi yanıltan ve çocuğun çok yönlü olarak desteklenmesini engelleyen bir etkendir. Günümüzde alışveriş de geçmişe göre farklılaşmış, pratikliği ve ekonomik olması nedeniyle online alışveriş giderek popülerlik kazanmaktadır. Bu platformlarda tüketicilere yüz binlerce oyuncak seçeneği sunulmaktadır. Bu çeşitlilik sayı olarak tatmin edici görünse de kalite ya da kullanım çeşitliliği olarak öyle olmayabilir. Oyuncakların hangi gelişim alanını ve beceriyi desteklediğini bilmek ve pazarı analiz etmek hem tüketicilerin tercihlerini gözden geçirmelerine hem de üreticilerin tüketicilerin artan farkındalığının getireceği talepleri karşılamak durumunda kalmalarına olanak sağlar. Bu nedenle bu çalışmada Türkiye'de en çok tercih edilen alışveriş siteleri olan Trendyol, Hepsiburada ve N11 platformlarında 3-6 yaş grubuna hitap eden en çok satan ilk 900 oyuncak üç platformdan eşit olarak toplanarak bir popülasyon oluşturulmuştur. Popülasyondan rastgele seçilen 300 oyuncakla, satışa sunulan oyuncakların hangi gelişim alanında hangi becerileri desteklediği ve hangi fiyat aralıklarında oldukları içerik analizi yoluyla belirlenmiştir. Bu çalışma ile satışa sunulan oyuncakların kullanım amacı ve işlem çıktısı açısından dağılımı hem tüketicilere hem de üreticilere sunulmuştur. Bu şekilde çocukları çoklu yollarla desteklemek için daha rasyonel tüketim ve üretim eylemlerinin gerekliliği vurgulanmıştır.