Association of the vitamin d metabolizing cyp24a1, cyp27a1, cyp27b1 and vitamin d receptor genetic polymorphisms with multiple sclerosis risk in turkish population
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyokimya Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: GİRAY BULUT
Danışman: Orhan Adali
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:MS travmatik olmayan genç engelliliğin en yaygın nedenidir. Pek çok çalışma MS ile D vitamini araşındaki ilişkiye işaret etmektedir. D vitamininin aktivasyonu CYP'ler tarafından yürütülen bir dizi hidroksilasyon gerektirmektedir. D vitamini etkisini D vitamini reseptörüne (VDR) bağlanarak gösterir. Bu çalışmada D vitamini ile ilişkili mitokondriyal CYP'lerin (CYP27A1, CYP27B1 ve CYP24A1) ve VDR'nin polimorfizmleri incelenmek üzere seçilmiştir. 187 (130 kadın/57 erkek) hasta ve 140 (78 kadın/62 erkek) kontrol örneği ile çalışılmıştır. MS hastalarının ve kontrol katılımcılarının kanlarından izole edilen DNA örnekleri RFLP metodu kullanılarak genotiplenmiştir. Örneklerin istatistik analizi için üç genetik model uygulanmıştır. Bu modeller aditif (yabanıl tip homozigota karşı heterozigot genotip ve yabanıl tip homozigota karşı mutant homozigot genotip), dominant (yabanıl tip homozigota karşı heterozigot+homozigot mutant) ve resesif (yabanıl tip homozigot + heterozigota karşı homozigot mutant) modellerdir. Ayrıca alel frekansları da (yabanıl tip alele karşı mutant alel) analiz edilmiştir. Tüm analizler örneklerin erkek ve kadın alt gruplarına da uygulanmıştır. Analizler ki-kare yöntemi ile yapılmış, genotip ve alel frekansları MS hastaları ve sağlıklı kontroller arasında karşılaştırılmıştır. TaqI (rs731236)'de "A" yabanıl tip ve "G" mutant aleldir. Dominant model analizinde sonuç sınırda anlamlı bulunmuş olup (p=0.051), bu "G" alelinin riski azalttığını düşündürmektedir (OR:0.642). Diğer model ve alt grup analizlerinin hiçbiri istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. CYP24A1 (rs1570669)'de "A" yabanıl tip ve "G" mutant aleldir. İstatistik analizlerinde, AA'ya karşı AG'nin karşılaştırıldığı aditif model (p 0.05) bulunmamış olup, bu da MS ile seçilen bu polimorfizm arasında bir ilişki olmadığını düşündürmektedir. Bunların yanında rs4646536'da nadir varyantın ("C" aleli) popülasyon frekansı ilk defa belirlenmiş olup, frekanslar hastalarda %2.41, control örneklerinde %3.31 ve toplam %2.95'tir. Bu çalışma ile Türk popülasyonunda, bazı polimorfizmlerin (rs7975232, rs6709815, rs4646536) MS riski ile ilişkisi ilk defa araştırılmıştır. Umuyoruz ki çalışma sonuçlarımız MS gelişiminin genetik alt yapısının daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunacaktır. Anahtar Kelimeler: D vitamini, Multipl skleroz, D vitaminini metabolize eden CYP'ler, VDR, polimorfizm