Private school effects on human capital production - evidence from Türkiye
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İKTİSAT ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: BİLGEHAN ÖZBAYLANLI
Danışman: Hakan Ercan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsan sermayesi teorisi, eğitim sayesinde üretilen insan sermayesi ile işgücü piyasasında değer verilen üretken beceriler ve uzun vadeli ekonomik büyüme arasındaki güçlü bağlantıyı ortaya koymaktadır. Bu çalışma, özel okulların insan sermayesi üretimi üzerindeki etkilerine odaklanmaktadır. Çalışmada kapsanan 2013-2017 dönemi, özel ve devlet okullarında okuyan öğrencilerin tümünün ortak bir sınava (TEOG) girdiği, özel okullara yönelik ulusal ölçekte bir teşvik programının yürütüldüğü ve özel sektör öğrenci sayısının çok hızla arttığı bir döneme karşılık gelmektedir. Çalışma verisi 15 yaş grubu 4,8 milyon öğrenciden oluşmakta ve tüm ortaokul öğrenci popülasyonunu kapsamaktadır. Eğitim üretim fonksiyonu yaklaşımı, analizler için kavramsal modeli sağlamaktadır. İnsan sermayesi ölçüsü standartlaştırılmış TEOG puanıdır. İlk önce, diğer tüm unsurlar sabitken özel okulların devlet okullarına kıyasla daha fazla insan sermayesi üretip üretmediğini araştırılmıştır. Özel okulların sağladığı okul girdileri ve akran grubu girdileri bir arada değerlendirildiğinde, özel okulların devlet okullarına göre 0,62 standard sapma (ss) daha fazla insan sermayesi ürettiği tespit edilmiştir. Sadece daha iyi okul girdilerine dayalı fark içinse 0,25 sd'lik alt sınır saptanmıştır. İkinci olarak, iller bazında özel okul öğrenci oranının, ortalama devlet okulu kazanımı üzerindeki net rekabet etkisi tahmin edilmiştir. Sıradan en küçük kareler yöntemi ile -0.045 ss ve araç değişken yöntemi ile -0.036 ss'lik fark bulunmuştur. Üçüncü olarakanlayış, cinsiyet kazanım farkının okul sektörüne göre farklılık gösterip göstermediği, test skorları ve ağırlıklı not ortalamalarını birlikte ele alan ortak bir modelle araştırılmıştır. Devlet okullarında TEOG skorları açısından 0,30 ss ve ağırlıklı not ortalamaları açısında 0.44 ss'lik bir fark tespit edilmştir. Bu fark özel okullar için sırasıyla 0,13 ss ve 0,12 ss'e düşmektedir. Her iki eşitlik birbirinden çıkarıldığında, kalan cinsiyet notlandırma farkının devlet okullarında 0.14 ss, özel okullarda 0.01 ss olduğu saptanmıştır.