Investigation of high school students' scientific epistemological beliefs and pseudoscientific beliefs
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Matematik Ve Fen Bilimleri Eğitimi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: DAMLA NUR MUTLU
Danışman: Gökhan Öztürk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, lise öğrencilerinin bilimsel epistemolojik inançlarını (BEİ) ve sözde bilimsel inançlarını (SBİ) incelemiş; bu inançların okul türü, sınıf düzeyi ve cinsiyete göre nasıl farklılaştığını araştırmıştır. Ayrıca, BEİ ile SBİ arasındaki ilişki ve SBİ kontrol edildiğinde BEİ düzeylerinin nasıl değiştiği de analiz edilmiştir. Araştırmaya 9. sınıftan 12. sınıfa kadar toplam 489 öğrenci katılmıştır. Veriler, geçerliliği sağlanmış ölçekler aracılığıyla toplanmıştır. Üç yönlü ANOVA, ANCOVA ve korelasyon analizleri gibi çıkarımsal istatistiksel testler uygulanmıştır. Bulgular, okul türünün hem BEİ hem de SBİ üzerinde anlamlı etkisi olduğunu göstermiştir. Anadolu liselerinde öğrenim gören öğrenciler, meslek liselerindeki öğrencilere göre daha gelişmiş bilimsel epistemolojik inançlara ve daha düşük sözde bilimsel inançlara sahiptir. Sınıf düzeyi ve cinsiyet BEİ üzerinde anlamlı bir etki göstermezken; SBİ, üst sınıflarda ve kız öğrencilerde daha yüksek bulunmuştur. ANCOVA analizleri, SBİ düzeyleri kontrol edildiğinde bile okul türünün BEİ üzerinde anlamlı bir yordayıcı olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, sınıf düzeyi ve cinsiyet arasında anlamlı bir etkileşim bulunmuş; özellikle 12. sınıf kız öğrencilerinin BEİ düzeyleri, erkek öğrencilere göre daha yüksek çıkmıştır. Son olarak, BEİ ile SBİ arasında zayıf ancak anlamlı bir negatif korelasyon bulunmuştur. Bu durum, bilimsel bilgiyi daha gelişmiş şekilde algılayan öğrencilerin sözde bilimsel inançlara daha az eğilimli olduğunu göstermektedir. Elde edilen bulgular, özellikle sınav odaklı eğitim sistemlerinde, öğrencilerin bilimsel epistemolojik anlayışlarını güçlendirmek ve sözde bilime karşı direnç geliştirmek için eleştirel düşünme ve bilim okuryazarlığının müfredata entegre edilmesinin önemini vurgulamaktadır.