Reviewing the periodical Yapı (1941-1943): A study on architectural practice and ideology in Turkey during the Second World War

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mimarlık Tarihi Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2006

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: MEHMET ŞENER

Danışman: Tomris Elvan Altan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, 2. Dünya Savaşı döneminde basılan Yapı adlı mimarlık dergisini ele alıp inceleyerek Türkiye'de o dönemdeki mimarlık üretimini, sosyo-politik bağlamları çerçevesinde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Mimarlık disiplinin pratik ve ideolojik boyutları üzerine olan bu çalışmanın kuramsal çerçevesi Erken Cumhuriyet Dönemi'nde varolan gelişmeler ve dinamikler göz önüne alınarak çizilmiştir. Çalışmanın giriş kısmından sonraki ilk bölümünde dergilerin kültürel ortamdaki ve mimarlık dergilerinin de mimarlık disiplinindeki fonksiyonları, belirli bir dönemin mimarlık analizini yapmak için bir dergi seçilmiş olmasının nedenini daha açık hale getirme doğrultusunda incelenmiştir. Takip eden bölümde erken Cumhuriyet dönemi mimarlık dergileri, kuruluş nedenleri ve dönemin mimarlık koşullarıyla birlikte tanıtılacaktır. Son olarak, kurucuları, içeriği ve basım kalitesinin aktarılmasıyla, bu çalışmanın ana kaynağı olan Yapı, dergi kimliğiyle tanıtılacaktır. İkinci bölümde, öncelikle erken Cumhuriyet dönemi boyunca ülke mimarisi ve koşullarının gelişim süreci, İkinci Dünya Savaşı'nın Türkiye üzerindeki etkisi ve önemine de vurgu yaparak, mimarların ve entellektüellerin bakış açılarını yeniden gözden geçirmeye zorlayan ortamı da görmek amacıyla incelenmiştir. Bu bölümün ikinci kısmı, derginin karakteristikleri ve amaçlarını açıklayıp dergi editör ve yazarlarının çağdaş mimarlık pratiği ve ideolojisi hakkındaki fikirlerini göstererek derginin yaklaşım ve makalelerine dayalı karşılaştırmalı bir mimari dönem analizi yapmaya çalışır. Sonuç kısmında, Yapı'nın analiz sonuçları ve İkinci Dünya Savaşı Mimarlığı ve bağlamsal gelişmeleri üzerine fikirleri, bu çabaların mimarlık ortamındaki yeri ve anlamıyla bağlantılı bir şekilde değerlendirilecektir. Anahtar Kelimeler: Yapı Dergisi, İkinci Dünya Savaşı, Mimarlık Pratiği, Mimarlık İdeolojisi.