Bürokrasiyle karşılaşmalar: Ankara'daki kadın girişimciler örneği

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: HANDE İREM SADİ

Danışman: ASUMAN GÖKSEL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Ankara'daki kadın girişimcilerin bürokrasiyle karşılaşmalarını, bürokrasiyi tarafsız bir prosedürler zinciri olarak değil, gündelik rutinler aracılığıyla yeniden üretilen cinsiyetli bir yapı olarak kavramsallaştırarak incelemektedir. Feminist kuramdan hareketle çalışma, girişimciliğin iki aşaması olan kuruluş ve yürütme aşamalarındaki bürokratik karşılaşmalara odaklanmakta ve bu karşılaşmaların bürokratik uygulamalara içkin eril kodlanmış normlar tarafından nasıl şekillendiğini analiz etmektedir. Çalışma, Eylül ve Ekim 2025'te Ankara'da kadın girişimcilerle gerçekleştirilen 16 yarı yapılandırılmış mülakata ve bu nitel verilerin tematik ve kesişimsel analizine dayanmaktadır. Bulgular, cinsiyetli bürokrasinin nadiren açık dışlama biçiminde ortaya çıktığını göstermektedir. Bunun yerine, belirsiz yönlendirmeler, açıklanmayan sevkler, gerekçesiz yavaşlatmalar, ahlakçı ya da paternalist iletişim biçimleri, profesyonelliği zedeleyen flörtöz tutumlar ve kadınların birincil karar verici olmadıklarına dair tekrar eden varsayımlar gibi birikimli mikro-pratikler ve takdir yetkisine dayalı rutinler aracılığıyla işlemektedir. Bu dinamikler, hızın, açıklığın ve sonuçların yalnızca yazılı kurallara değil; aynı zamanda sokak düzeyindeki yorumlara, takdir yetkisine ve kadınların otoritelerinin koşullu olarak tanınmasına bağlı hâle gelmesi yoluyla prosedürel rasyonalite vaadini zayıflatmaktadır. Hem kuruluş hem de yürütme aşamalarında merkezi bir mekanizma olarak aracılanmış meşruiyet öne çıkmaktadır. Kadınlar, ciddiye alınabilmek için çoğu zaman eril kodlanmış bir otoriteye ihtiyaç duyan özneler olarak konumlandırılmakta ve kimi zaman örtük biçimde erkek aracıların kullanımına yönlendirilmektedir. Kadın girişimciler ise görünür ve güvenilir kalabilmek için otorite sergileme, öz-sunumlarını yönetme, etkileşimlerde daha maskülen bir duruş benimseme ve ağları ile aracıları seçici biçimde kullanma gibi stratejiler geliştirmektedir. Kuralların, takdir yetkisine dayalı uygulamaların ve gündelik etkileşimlerin girişimciliğin farklı aşamalarında nasıl kesiştiğini görünür kılan bu çalışma, kadın girişimciliği ve cinsiyetli bürokrasi literatürüne katkı sunmaktadır.