An institutional perspective on Turkish natural gas market reform

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: SEYİT ALİ DAŞTAN

Danışman: Gamze Aşçıoğlu Öz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tez kurumsal teorilerin ilkelerine dayanarak 20 yıl önce başlayan Türk doğal gaz piyasası serbestleştirme sürecinin hedeflerini ve kazanımlarını analiz etmektedir. Reformun merkezinde gaz piyasası faaliyetlerinin özelleştirilmesi veya özel şirketlere açılması, ithalat sözleşmelerinin devri, sunulan hizmetlerin farklı iş dallarına ayrılması, şirketlerin ayrıştırılması ve pazar payı sınırlarının belirlenmesi bulunmaktadır. Sayılan hususlar açısından kurumsal teoriler faydalı perspektifler sunabilmekte olup bunlar tezin kapsamında işlem maliyetleri ve rant arama yollarının ortaya çıkması, gayri resmi kurumların önemi ve kamu kuruluşlarının rolünü içermektedir. Tez, reform hedeflerine reformdan yirmi yıl sonra bile henüz ulaşılamadığını tespit etmiştir. Arz güvenliği açısından bazı iyileştirmeler olsa da, rekabetçi bir piyasa hedefine hiçbir şekilde ulaşılamamıştır. Yapılan analiz çerçevesinde doğalgaz piyasasındaki reform ve serbestleşme çabalarının bir gereklilik sonucu olduğu anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, pek çok anlamda reformun kurucu hedeflerinin dışına çıkılmıştır. Doğal Gaz piyasası reformunun başarısız olmasının nedenleri arasında tamamlanmayan ayrıştırma hedefleri, ithalat lisansları ve şebeke tarifelerindeki sorunlar, düzenleyici istikrar ve idari yeteneklerin eksik oluşu ve kamu kurumları arasındaki rollerin etkili bir şekilde paylaşılamaması hususları bulunmaktadır.