Analysing flood vulnerable areas with multicriteria evaluation
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, İnşaat Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2002
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: GÜLER YALÇIN
Danışman: SEVDA ZUHAL AKYÜREK
Özet:oz ÇOKLU-KRITER DEĞERLENDİRME YAKLAŞIMI İLE TAŞKINA AÇIK ALANLARIN TESPİTİ Yalçın, Güler Yüksek Lisans, Jeodezi ve Coğrafî Bilgi Teknolojileri Anabilim Dalı Tez Yöneticisi: Yrd. Doç. Dr. Zuhal AKYÜREK Aralık 2002, 82 sayfa Taşkına açık alanların analizinde Çoklu Kriter Değerlendirme (ÇKD) metodları kullanılmıştır. Çoklu Kriter Karar Analizi'nin (ÇKKA) Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile entegre edilmesindeki amaç karar vericilerin etkili faktörleri daha esnek değerlendirmelerim ve böylece daha kısa zamanda doğru karar vermelerim sağlamaktır. Taşkına hassas alanların tespitinde etkili olabilecek yıllık yağış, havza büyüklüğü, havza eğimi, ana su yolu eğim değişimi, drenaj yoğunluğu, arazi kullanımı ve toprak tipi gibi birkaç faktör ele alınmıştır. Bu çalışmada Kesişim- Birleşim (Boolean) Metodu ve Ağırlıklı Doğrusal Birleştirme Metodu olarak adlandırılan iki ana çoklu kriter karar verme yaklaşımı kullanılmış ve bu iki metodla birlikte görülen önemli noktalar ve problemler ele alınmıştır. Çoklu kriter karar verme yaklaşımında ağırlıkların belirlenmesi için Sıralama Metodu ve İkiliKarşılaştırma Metodu olarak adlandırılan iki metod kullanılmıştır. İkili Karşılaştırma Metodu CBS ile entegre edilmiştir. İkili karşılaştırma için bir CBS programı olan ArcView 8.1 ile uyumlu çalışan Visual Basic Application (VBA)' da bir arayüz yaratılmıştır. Kullanılan iki yaklaşımdan elde edilen sonuçlar, uygun metodun seçilmesinde, faktörlerin ağırlıklarının belirlenmesinde ve karar vermede karar vericinin önemini ortaya koymaktadır. Ayrıca çoklu kriter değerlendirme yaklaşımında standardize edilmiş kriterlerdeki belirsizlik kavramı ele alınmıştır, çünkü belirsizlik CBS verilerinin ve uygulamalarının her zaman kaçınılmaz bir elemanı olmuştur. Kriterlerin standardize edilmiş değerleri bulanıklık kümesi üyeleri olarak belirtilen belirsizlik ölçüsü kavramı şeklinde ifade edilmiştir. Düzenli Ağırlıklı Ortalama metodu kullanılarak belirlenmiş bir dizi alternatif ağırlıklar ile standardize edilmiş bu değerler Ağırlıklı Doğrusal Birleştirme ile işleme konularak taşkına hassas alanlar tekrar belirlenmiştir. Böylece çözümde kriterlerin ağırlıklarının dağılımı ve her bir kriterin bir diğeriyle telafi edilmesi gözlenmektedir. Batı Karadeniz Bölgesi - Bartın Havzası'nda bir çalışma alam, taşkına hassas alanların belirlenmesinde değişik yaklaşımları göstermek amacıyla kullanılmıştır. Anahtar Kelimeler: Coğrafi Bilgi Sistemleri, Çoklu-Kriter Değerlendirme (ÇKD), taşlan, hassasiyet, belirsizlik. vı