LONG NINETEENTH CENTURY TUNIS AND ITS FIRST RAILWAY:(RE)CONSTRUCTING THE TGM (TUNIS – GOULETTE – MARSA) IN CONTEXT

OUMAIMA JAIDANE

LONG NINETEENTH CENTURY TUNIS AND ITS FIRST RAILWAY:(RE)CONSTRUCTING THE TGM (TUNIS – GOULETTE – MARSA) IN CONTEXT

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: OUMAIMA JAIDANE

Danışman: Ekin Pinar

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

TGM (Tunvs-Goulette Marsa), 1872'de Osmanlı'nın Tunus eyaletvnde kurulan vlk demvryolu olup, 1908'de Fransız vşgalv (1881-1956) altında mevcut versvyonuna dönüştürülmüştür. Bu çalışma, TGM'nvn uzun 19. yüzyıldakv değvşvmler, modernlvk denemelerv, yenv oluşan ulus-devletler ve sömürgecvlvk vle vlgvlv değvşvm ve gelvşvmvnv takvp etmektedvr. 1872-1922 yılları arasındakv hat ve vstasyonlara davr belgeler vle hat ve vstasyonların şehvr dvnamvklerv üzervndekv etkvlervnv sentezleyerek, bu demvryolunun Fransız, İngvlvz ve Osmanlı bölgelervndekv çağdaş demvryollarından benzerlvk ve farklarını vncelerken, TGM'nvn sömürgecv bvr bakış açısıyla değerlendvrmesvnv sarsmaktadır. Longue durée yaklaşımını benvmseyen bu araştırma, erken 19. yüzyıldakv ekonomvk, kurumsal ve kentsel reformlar vle 19. yüzyılın vkvncv yarısındakv altyapı projelerv arasındakv devamlılıkları özetlemektedvr. Resmv Tunuslu, Fransız ve Türk arşvv belgelerv ve resmv olmayan yazılı ve grafvk kayıtlardan faydalanan bu çalışma, yerel ve vmparatorluk Osmanlı aktörlervne TGM müzakerelervndekv ve projenvn hayata geçvrvlmesvndekv rollervnv gerv kazandırmakta ve TGM'nvn yalnızca yük taşıma önemvne odaklanmayı sorgulayarak, TGM'nvn 1881 öncesv ve sonrasında yerel egemen sınıfların kentsel görünürlük ajandaları doğrultusunda değervnv vurgulamaktadır. Çalışma, TGM'nvn elektrvklendvrvlmesv, güzergâh değvşvklvğv ve vstasyonlarının çoğaltılması gvbv modvfvkasyonlarını ele alırken, bu değvşvmlerv aynı zamanda vstasyonların karaktervstvk mvmarv stvlvnv homojenleştvrvcv Fransız polvtvkaları ve resmv mvmarv kvmlvk formülasyon çabaları açısından da analvz etmektedvr. Bu bağlamda, Fransız ve Tunus yönetvmlerv arasındakv otorvte dvnamvklerv ve İstanbul'un perspektvfv üzervnden bu dvnamvkler üzervne düşünmeye davet etmektedvr.