Trace elements in the black sea atmosphere concentrations and variations
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Çevre Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1989
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: GÜLEN HACISALİHOĞLU
Danışman: SÜLEYMAN GÜRDAL TUNCEL
Özet:ÖZET KARADENİZ ATMOSFERİNDE ESER ELEMENTLER: KONSANTRASYONLARI VE SAPMALARI HACISALIHO?LU, Gülen Yüksek Lisans Tezi, Çevre Mühendisliği Bölümü Tez Yöneticisi : Assoc. Prof. Gürdal Tuncel Ağustos, 1989, 97 sayfa 1988 yılında, Karadeniz üzerinde atmosferik partiküller selluloz filitreler kullanılarak toplanmıştır. Karadeniz'de deniz seviyesine yakın toplanan atmosferik partiküllerin kimyasal yapıları toplam 40 element için nötron aktivasyon analizi (INAA) kullanılarak belirlenmiştir. Bu parçacıkların önemli bir kısmının, toprağın yapısında bulunan elementler (Ca, Gd, Fe ve Sc gibi) den oluştuğu görülmüştür. Bu parçacıkların ufak bir kısmının, Cd, Br, Zn ve As gibi ise antropojenik kaynaklı olduğu görülmüştür. Karadeniz atmosferinde ölçülen Cl, Br ve Mg'un deniz tuzundan oluştuğu, deniz zengileşme faktörü (EFm) kullanılarak belirlenmiştir. Nadir toprak elementlerinin oranı, toprakta bulunan miktardan daha yüksek, rafineriler ve mazot ile çalışan güç santrallerinden atılanlarınoranından ise daha küçük olduğu görülmüştür. 850mba yükseklikteki trajektoriler kirleticilerin kaynaklarının tespiti amacıyla kullanılmıştır. Hem trajektoriler hemde genel meteorolojik yapı Avrupa'nın Karadeniz atmosferinde ölçülen eser elementler için önemli bir kaynak olduğunu gösterir. Elementlerin atmosferden Karadeniz'e akıları hesaplanmış ve Cl, Cr, Cu, Zn, As, Se, Br, Mo, Sb, Cd, I, Cs, ve Au elementleri için bulunan akı miktarı nehirlerden gelen kirletici miktarına yakın veya çoğunlukla daha yüksek olduğu görülmüştür ki bunların Karadeniz'in kirliliğinde önemli rol oynadığı açıktır. ANAHTAR KELİMELER : Eser Elementler, Trajektoriler, INAA, Zenginleşme Faktörü, Uzun Vadeli Taşınım, Karadeniz, Nadir toprak elementleri (REE's) £4uv\ Dalı Soyısa\ l£oda ? fai* - Ol$Z. VI