İklimin finansallaşması: Esneklik, parçalanma ve geri bildirim döngüsü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: EZGİ VAROL
Danışman: AYLİN TOPAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez, iklim değişikliğine ilişkin bilimsel uzlaşı ile etkili küresel iklim eylemi arasındaki süregelen uyumsuzluğa verilen siyasal yanıt olan iklim yönetişiminin finansallaşmasını incelemiştir. Kyoto Protokolü kapsamında bağlayıcı emisyon üst sınırları oluşturma girişimlerinden Paris Anlaşması çerçevesinde benimsenen esnek ve piyasa odaklı yapılara geçişi, iklim sorumluluğunun finansal aktörlere ve piyasalara devredilmesi sürecini incelemiştir. Siyasal iktisat yaklaşımından yararlanan tez, bu finansallaşmış rejimin tarafsız bir şekilde işlemediğini, aksine mevcut küresel hiyerarşileri pekiştirdiğini ortaya koymuştur. Piyasa temelli iklim yönetişiminin teknik ve kurumsal gerekliliklerinin, daha yüksek idari kapasiteye, finansal kaynaklara ve müzakere gücüne sahip Küresel Kuzey ülkelere avantaj sağladığı belirtilmiştir. Buna karşılık, Küresel Güney ülkelerinin yüksek maliyetler, borç kırılganlıkları ve koşullu finansman gibi yapısal kısıtlarla karşı karşıya kaldığı, bu durumun politika alanlarını daralttığı ve bağımlılık örüntülerini yeniden ürettiği tespit edilmiştir. Çalışma, Paris Anlaşması'nın 6. Maddesine ilişkin ayrıntılı bir analiz sunarak, bu maddenin "azaltım çıktıları"nın alınıp satılabilir taleplere dönüşme sürecinde rolünü incelemiştir. Tez, iklim kırılganlığının Küresel Güney için uyum ve azaltım politikaları açısından gerekli mali alanı daha da kısıtladığı bir "iklim-finans döngüsü"nü tanımlamıştır. Sonuç olarak araştırma, mevcut mimarinin politika bölümlenmesine neden olduğunu ve merkez-çevre asimetrilerini sürdürdüğünü, adil bir dönüşümün ise iklim yönetişiminin piyasa temelli risk azaltma mekanizmalarına devredilmesi yerine yeniden siyasal karar alma süreçlerine dahil edilmesi gerektirdiğini ortaya koymuştur.