Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoteknoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2000
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: Ebru Aksu
Danışman: NESRİN HASIRCI
Özet:öz jelatin süngerlerin yara ortusu materyali olarak kullanılması Aksu, Ebru Yüksek Lisans, Biyoteknoloji Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Nesrin Hasırcı Ortak Tez Yöneticisi: Yrd. Doç. Dr. Kezban Ulubayram Eylül 2000, 84 sayfa İç ve dış vücut dokularında meydana gelen zedelenmeye yara denir. Vücut meydana gelen bu yaralan kendi kendine bir takım biyolojik mekanizmalarla iyileştirebilir. Fakat bu mekanizmalar özellikle büyük ve derin yaralarda yetersiz kalmakta, istenmeyen kabuk ve iz oluşumu engellenememektedir. Bu tür derin yaraların düzgün iyileştirilebilmesi için dokunun yara örtü materyali veya deri graftları ile desteklenmesi gerekir. Jelatin, biyouyumlu, biyoyıkımlı, düşük imünojenisiteye sahip ve kolay işlenebilir olması nedeniyle yara örtüsü malzemelerini hazırlamakta çok geniş bir kullanıma sahiptir. Jelatin bazlı yara örtüleri çok değişik formlarda hazırlanabilirler. Mikroküre veya nanoküreler genellikle yara bölgelerinde ilaç taşıyıcı olarak film yada köpükler genellikle yara örtüsü olarak kullanılırlar. Büyük yara oyukları hidrojel veya köpük örtülerin uygulanması ile nemli tutulur. Bu yapılar yara boşluğunu doldurur ve yara bölgesindeki hücrelerin içeri difüzlenmesi, tutunması ve çoğalması için bir iskelet oluştururlar. Bu yapılar için en önemli özellik biyoyıkımlı olmalarıdır. Hücrelerçoğalıpta yara boşluğunu doldurduğunda bu iskelet parçalanır ve taze oluşan doku ile yer değiştirir. Bu çalışmada sünger tipi yara örtüleri jelatinden hazırlanmıştır. Kolaj enden elde edilen bir madde olarak jelatin in- vivo şartlarda biyoyıkımlıdır. Jelatin yapıların yıkım süresi, yapının kimyasal özelliklerine, kullanılan çapraz bağlayıcının tip ve miktarına göre değişmektedir. Bu nedenle bu çalışmada gluteraldehit, suda çözünebilen karbodiimid ve şeker kullanılarak farklı sünger yapılar hazırlanmıştır. Yara örtüsü materyallerini çapraz bağlamakta literatürde pek çok kez kullanılmış olan gluteraldehitin yerine daha az toksik etkiye sahip olduğu düşünülen karbodiimid ve şeker alternatif çapraz bağlayıcı olarak bu çalışmada kullanılmıştır. Hazırlanan köpükleri kıyaslayabilmek için, yıkım zamanlan, özkütleleri, mekanik özellikleri, termal özellikleri ve toksisiteleri incelenmiştir. Eklenen çapraz bağlayıcı miktarıyla hazırlanan yara örtüsü materyallerinin özkütleleri arasında yapınm çok gözenekli olması nedeniyle bir bağlantı bulunamamıştır. Fakat yıkım zamanlan, termal ve mekanik özellikleri, kullanılan çapraz bağlayıcının tipi ve miktarına göre değişiklikler göstermişir. Kolej en bazlı yara örtü malzemeleri, çapraz bağlayıcı içermiyorsa, in- vivo şartlarda çok çabuk degrede olur. Ancak, çapraz bağlayıcılar kullanıldığında toksisite problemi gözlenir. Gluteraldehit çok reaktif fakat aynı zamanda oldukçada toksiktir. Bu yüzden iskelet yapılarda fazla miktarda kullanılamaz. Suda çözünen karbodiimid ve şeker daha az toksik olmalan nedeniyle daha fazla miktarlarda kullamlabilmektedir. Hazırlanan yara örtüsü materyallerinin toksisite testlerinin hayvan deneylerinden önce hücre kültür ortamlarında yapılması maliyetlerini düşürmektedir. Bu çalışmada hazırlanan materyallerin sitotoksik etkileri HS-2 pirimer hücre kültüründe araştınlmıştır. Farklı tip jelatin süngerlerin hücre morfolojisi ve hücre büyümesi üzerine etkileri incelenmiştir. Anahtar kelimeler: yara, yara örtüsü, jelatin, sünger, çapraz bağlayıcı vı