Impact of nutrient content and zooplankton community structure on methane emission from urban ponds in Ankara

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: FERİDE AVCI

Danışman: Meryem Beklioğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Gölcükler dünyada en çok sayıda bulunan fakat küçük boyutları ve sığlıkları sebebiyle göz ardı edilen tatlı sulardır. Gölcükler su biyoçeşitliliğine büyük ölçekte katkı sağladıkları için önemli tatlı su kütleleridir. Aynı zamanda, durumlarına bağlı olarak, sera gazları için kaynak ya da havza görevi görebilirler. Birçok çalışma, gölcükler gibi sığ tatlı su kütlelerinden çıkan CO2 ve CH4 miktarının kayda değer olduğunu göstermiştir. Tatlısularda, oksijen varlığında solunum sonucunda CO2 üretilirken; oksijen yokken, oksijensiz solunum sonucunda CH4 üretilir. Oksijen eksikliği genelde sistemdeki yüksek miktarda organik materyal ve besin tuzundan kaynaklanır. Bu araştırma EU-UFUK2020 tarafından desteklenen geniş kapsamlı konsorsiyum projesi PONDERFUL kapsamında, 2021 yılı yazında Ankara'da şehir içinde kalan 15 gölcükte yürütülmüştür. Çalışma alanları İmrahor Deresi Vadisi, Gölbaşı Düzlüğü ve Mogan Gölü'dür. İmrahor Deresi Vadisi'nde 7 gölcük, Gölbaşı Düzlüğü'nde 3 gölcük ve Mogan Gölü'nde 5 gölcük örneklenmiştir. Bu tez, gölcüklerdeki besin tuzu miktarının metan emisyonu üzerinde yüksek pozitif etkisi olduğunu varsaymıştır. Analizler, gölcüklerdeki toplam fosfor ve toplam nitrojen konsantrasyonunun metan çıkışı üzerinde güçlü bir etkisi olduğunu göstermiştir. Metan, oksijen varlığında metan oksitleyen bakteriler (MOB) tarafından oksitlenebilir. Zooplankton tatlısu besin ağlarında kritik öneme sahip bir canlıdır. Boyutuna ve beslenme şekline bağlı olarak diğer zooplanktonlarla, fitoplanktonla veya bakteriyle beslenebilir. MOB da zooplankton tarafından avlanabilir, bu da metan oksitlenmesinde düşüşe neden olur. Bu sebeple, bu tezde zooplankton komünite yapısının, MOB avlanma miktarını etkileyerek, metan çıkışını etkileyeceği öngörülmüştür. Bu çalışmada, gölcüklerdeki toplam Cladocera yoğunluğu, muhtemelen zooplanktonların MOB ile beslenmesi sebebiyle, metan emisyonu üzerinde gözle görülür pozitif etki göstermiştir.