"How did blind students at universities experiencedistance education during emergent times in Türkiye?" -a phenomenological study
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, FEN BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ZEYNEP ZENGİN TEMIRBEK UULU
Danışman: GÖKNUR KAPLAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu fenomenolojik çalışma, COVID-19 pandemisi ve 2023 Kahramanmaraş–Hatay depremleri gibi iki büyük ulusal kriz sırasında Türkiye'de ani ve zorunlu olarak uzaktan eğitime geçen görme engelli üniversite öğrencilerinin yaşantılarını incelemektedir. Hem özcü/transandantal hem de yorumlayıcı/hermenötik fenomenolojiyi birleştirerek, fenomenin hem değişmeyen özünü hem de bağlamsal anlamını yakalamayı amaçlayan bu araştırma, görme engelli öğrencilerin dijital öğrenme ortamlarına nasıl katıldıklarını, öğretim materyallerine nasıl eriştiklerini, öğretim elemanları ve kurumlarla nasıl etkileşime girdiklerini ve acil çevrim içi eğitime geçiş sırasında ortaya çıkan sistemsel kısıtlarla nasıl müzakere ettiklerini ortaya koymaktadır. Veriler, görme engelli üniversite öğrencileriyle yapılan derinlemesine fenomenolojik görüşmeler yoluyla toplanmış; betimsel (textural) ve yapısal (structural) tanımlamalar, imgesel çeşitleme (imaginative variation) ve anlam–öz sentezi aracılığıyla analiz edilmiştir. Analiz sonucunda, uzaktan eğitim deneyimini şekillendiren ve birbiriyle ilişkili çok katmanlı bir sistem oluşturan dört tema ortaya çıkmıştır: Özne Olarak Öğrenci, Öğrenci–Öğretim Elemanı, Öğrenci–Kurum ve Öğrenci–Politika Yapıcılar. Bulgular, erişilemeyen platformlar, tutarsız öğretim uygulamaları, kurumsal hazırlık eksikliği ve politika ile uygulama arasındaki boşluklar gibi kalıcı engelleri ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, katılımcılar destek teknolojilerini kullanarak, akran ağlarından yararlanarak ve sürekli öz- savunuculuk geliştirerek dikkat çekici bir dayanıklılık, özerklik ve teknolojik uyum gösterdiklerini ifade etmiştir. Fenomenin kapsamlı özü, olasılık ile kısıt arasında sürekli bir müzakereyi ortaya koymuştur; görme engelli öğrenciler, yapısal sınırlılıklara rağmen öğrenme çevrelerini aktif biçimde birlikte inşa etmektedir. Bu deneyimler, erişilebilirliğin sabit bir teknik özellik olarak değil; pedagojik kararlar, kurumsal yapılar ve ulusal politika çerçevelerine gömülü dinamik ve ilişkisel bir şekilde ele alınması gerektiğini göstermektedir. Çalışma, gelecekteki uzaktan eğitim uygulamalarında görme engelli öğrencilerin eşit katılımını güvence altına almak için teknolojiyi, pedagojiyi, kurumsal hazırlığı ve politika süreçlerini uyumlu hâle getiren proaktif, diyalog içinde yürütülmesi gereken ve öngörülü yaklaşımlara ihtiyaç duyulduğunu vurgulamaktadır.