Holosen döneminde Edremit Körfezinin doğusundaki sedimantolojik ve jeokimyasal dinamikler

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, YER SİSTEM BİLİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: PİR ÇAĞATAY KARTAL

Danışman: DEVRİM TEZCAN, MUSTAFA YÜCEL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Edremit Körfezi'nin, Geç Pleistosen-Holosen dönemleri arasındaki sedimantasyon, tektonik ve iklim koşulları arasındaki bağlantıları detaylandırmak için arazi ve laboratuvar çalışmaları yapılmıştır. Bu amaçla Edremit Körfezinden 2019 yılında MTA Selen R/V ile toplanan 60 adet denizel karot örneği, ITRAX-XRF, manyetik hassasiyet (MS), radyokarbon (C14) tarihlendirme, δ¹⁸O kütle spektrometresi, total organik karbon ve tane boyu analizlerine tabii tutulmuştur. Bu analizlerin sonucunda bölgenin paleoiklim ve paleoşinografik bulguları ortaya konulmuştur. Analiz sonuçlarında elde edilen bulgular Bølling–Allerød (14,690 yıl) ile Holosen Sıcak Dönemi (8,000 yıl) yılları arasındaki global ölçekteki MWP (katastrofik su baskınları) ile uyumludur. Ayrıca elde edilen bulgular Sofular Mağarası ve Kuzey Ege Denizi'nden alınan karotların lokal ölçekteki iklimsel sonuçları ile de uygunluk göstermektedir. Havzadaki karasal malzeme varlığını gösteren elementler (Fe, Ti, K vb.) ile manyetik hassasiyet verileri, tane boyundaki değişim ile de yakından ilişkili olduğu gözlenmiştir. Fe/Mn oranı sayesinde dip suyu oksijen seviyesi değişimleri hakkında yorumlamalarda bulunulmuştur. Tane boyundaki değişiklikler, deniz altı morfolojisi (plaeokanal, fay vb.) ve deniz seviyesi değişimleri yakından ilişkili olup havzanın sedimantasyon dinamiklerinin nasıl gelişim gösterdiği konusunda yorumlamalar ortaya konulmuştur. Tüm bu veriler ışığında bir model oluşturularak Edremit Körfezi havzasının tektonik-iklimsel- sedimantasyonu açıklamaya çalışan bir jeolojik model sunulmuştur.