Characterization of the Küçük Menderes River basin aquifer system
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1999
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: KORAY KAMİL YILMAZ
Danışman: HASAN YAZICIGİL
Özet:öz KÜÇÜK MENDERES NEHRİ HAVZASI AKÎFER SİSTEMİNİN KARAKTERİZ AS YONU YILMAZ, Koray Kamil Yüksek Lisans, Jeoloji Mühendisliği Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Hasan Yazıcıgil Eylül, 1999, 138 sayfa Bu çalışma, Küçük Menderes Havzası yönetim planının geliştirilmesinde bir ön çalışma teşkil edecek olan, Küçük Menderes Havzası akifer sisteminin hidrojeolojik karakterizasyonu konusunu kapsar. İlk aşamada, havzada bulunan 586 kuyuya ait fiziksel ve kimyasal verilerin organizasyonu ve yönetimi amacıyla bir yeraltısulan veri bankası geliştirilmiştir. Havzada gözlemlenen birimlerin jeolojik ve hidrojeolojik özelliklerinin belirlenmesinde kuyu loğlarından elde edilen litolojik tanımlamalardan faydalamlmıştır. Havza genelinde, basen dolgusu, alüvyon yelpazesi, Neojen birimleri, mermer ve şist olmak üzere 5 adet hidrojeolojik birim ayırtedilmiştir. Akifer sistemini oluşturan birimlerin yanal ve dikey uzanımları tanımlanmıştır. Hidrojeolojik birimlerin su tutma özellikleri frekans dağılım histogramlan oluşturularak belirlenmiştir. Hidrolik iletkenlik ve özgül verim dağılımlarının log- normaL kuyu verim dağılımlarının ise normal dağılım özelliği gösterdiği saptanmıştır. Tarımsal amaçlı aşın yeraltısuyu kullanımının etkilerinin belirlenmesi amacıyla yeraltısuyu seviyelerinde meydana gelen tarihsel ve mevsimsel değişimlerincelenmiştir. Baz akım rejimi incelemeleri sonucunda yeraltısuyu aşın kullanımının 1980' li yılların başında ortaya çıktığı sonucuna varılmıştır. 1967 yılından bu yana, havza genelinde su seviyelerinde 15-25 m arasında değişen düşümler gözlenmiş; bazı bölgelerde düşümler 35-40 m düzeyine ulaşmıştır. Ekim 1998-Nisan 1999 tarihleri arasında su seviyelerinde genellikle 4-12 m arasında bir yükselme gözlenmiş olup, bazı bölgelerde bu yükselimin 20m1 yi aştığı görülmüştür. Akifer sisteminde meydana gelebilecek aşın çekim tehlikesinin incelenmesi amacıyla akiferlerin suya doygunluk haritaları oluşturulmuştur. Jeoistatistiksel yöntemler kullanılarak, akifer sistemine ait etkin hidrolik iletkenlik dağılımları belirlenmiştir. Logaritmik dönüşümlü hidrolik iletkenlik dağılımlarına ait semivaryogramlara, küresel, üssel ve gauss model varyogramlan çakıştınlmıştır. Çapraz doğrulama yöntemleri kullanılmış ve alüvyon yelpazesi/basen dolgusu birleşimi ve Neojen birimleri için gauss modelinin en uygun model olduğu saptanmıştır. Kriging metodu kullanılarak akifer sistemine ait bilinmeyen hidrolik iletkenlik değerleri kestirilmiştir. Alüvyon yelpazesi/basen dolgusu birleşimine ait hidrolik iletkenlik değerleri genel olarak 5-20 m/gün arasında değişmekte ve Bayındır civarında bulunan alüvyon yelpazesinde 70 m/gün "ü aşan en yüksek değerlere ulaşmaktadır. Neojen birimlerinde ise hidrolik iletkenlik değerleri genel olarak 2-20 m/gün arasında değişmekte olup, 30-45 m/gün arasında değişen yüksek değerler Torbalı kuzey ve kuzeydoğusunda gözlemlenmektedir. Kriging hataları, kriging metoduyla yapılan kestirmelerin güvenilirliğinin bir ölçüsü olup, yeni gözlem noktası yerlerinin belirlenmesinde önemli rol oynamaktadır. Anahtar kelimeler: Küçük Menderes Nehri Havzası, akifer karakterizasyonu, yeraltısuları veri bankası, hidrolik iletkenlik, çapraz doğrulama testi, kriging. M